یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٦ - خوبی و بدی دنیا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٥٦

کس خوب آدمی است اما بد استانداری است، به عکس فلان کس دیگر که بد آدمی است و خوب استانداری. اگر فلان زاهد متقی را استاندار بکنند، خوب آدمی است و بد استانداری. ممکن است این دو جنبه از نظر طبیعت باشد و ممکن است از نظر تربیت. مثلًا زن از نظر طبیعت خوب کدبانویی است و بد سیاستمداری، و یا یک کسی که تحصیلات و استعدادات خود را در راه طب به پایان رسانیده، از نظر تربیتی که یافته خوب طبیبی است و بد- مثلًا- سیاستمداری. و پس از دقت معلوم میشود که خوبی از جنبه مثبت و بدی از جنبه منفی اشیاء انتزاع میشود. خوبی نسبت به هدفی است که برای آن ساخته شده و بدی نسبت به هدفی است که برای آن ساخته نشده.

این هم باید گفته شود که در اینجا خیر و شر که گفته میشود، مقصود خیر و شر اضافی است به قول حکما، و قهراً معنی شر این است که وجودش برای چیزی منشأ خیر نیست یا موجب فقدان و نقصی است. بنابراین درباره دنیا باید گفته شود که اولًا مقصود از خوب و بد و یا خیریت و شریت دنیا اضافی است نه حقیقی و این خیر و شر اضافی از جنبههای مختلف متفاوت است. دنیا، هم خوب است و هم بد؛ خوب است برای آنچه که او خلق شده برای آن چیز و بد است برای آن چیزی که برای او خلق نشده. دنیا دار حرکت و استکمال و کسب فیض و عمل و ترقی است، خوب محل حرکت و استکمالی است، خوب دارالتعلم و التأدب و التجارهای است، اما بد دار الاقامة و التوطنی است، خوب وسیلهای است و بد مقصدی.

حضرت سیدالشهداء فرمود: یا دهر اف لک من خلیل. واقعاً هم همین طور است، دنیا بد خلیلی است. اگر بنا شود دوست گرفته شود به درد رفاقت و دوستی نمیخورد، دوست بیوفایی است. اما او برای دوستی آفریده نشده است. حضرت امیر فرمود: دارصدق لمن صدقها.

این بدبینیها نسبت به دنیا همه از این جهت است که ما این موجود را آن طور که هست نشناختهایم، او را به جای یک موجود دیگر گذاشتهایم که عالم آخرت است. تقاضای روحی خود را که در