یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٠ - یادداشت روح و مسأله خود واقعی و خود خیالی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٥٢٠

طبیعت و افکار تظاهر مینماید حس مینماید.

عبادت و خلوت:

او وجود خود را یک نوع زندان میپندارد، چنانکه میخواهد از قفس تن پرواز کند و تمام هستی را یکباره به عنوان یک حقیقت واحد دریابد..

توجهی که انسان را باارزش میکند:

ویلیام جیمز به نقل کتاب احیای فکر دینی، صفحه ١٠٥ میگوید [١]:

انگیزه نیایش نتیجه ضروری این امر است که در عین اینکه درونیترین قسمت از خودهای اختیاری و عملی هرکس خودی از نوع اجتماعی است، با وجود این مصاحب کامل خویش را تنها در جهان اندیشه میتواند پیدا کند. اغلب مردم، خواه به صورت پیوسته خواه تصادفی، در دل خود به آن رجوع میکنند. حقیرترین فرد روی زمین با این توجه عالی، خود را واقعی و با ارزش میکند.

اقبال، خود در همان کتاب، صفحه ١٠٥ میگوید:

در این گفته هیچ امر سرّی و معمایی وجود ندارد. نیایش بهوسیله اشراق نفسانی، عمل حیاتی و متعارفی است که بهوسیله آن جزیره کوچک شخصیت ما وضع خود را در کل بزرگتری از حیات اکتشاف میکند.

در صفحه ١٠٨ میگوید:

عبادت، نفی خود در عین اثبات خود است. پس عبادت، از خودبیگانگی نیست:

نیایش، خواه فردی باشد خواه اجتماعی، تجلی اشتیاق درونی است برای دریافت جوابی در سکوت هراسناک جهان،