یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١١ - یادداشت روح و مسأله خود واقعی و خود خیالی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٥١١

٢٧. خودشناسی. در ورقههای یادداشت قرآن و انسان گفتیم که انسان دو خود دارد: یکی خود شناسنامهای که نامم چیست، پدرم کیست، شغل، تاریخ تولد، محل سکونت، تابعیت، مذهب (مذهب جغرافیایی). این خود، همان است که میگویی شکم خودم، اسب خودم، گاو خودم.

ولی این خود که باید آن را کشف کرد و در جستجوی او بود، آن که گفتهاند: خویش را در خویش پیدا کن کمال این است و بس، چیز دیگری است.

این خود دیگر یکی به معنی کشف ارزشهای انسانی [است] به طریق علمی از قبیل اصطفاء، برگزیدگی الهی، امانتداری الهی، خلیفةاللّهی، غایت مخلوقات و مسجود فرشتگان بودن. این نوع شناختن، شناختن فلسفی و علمی است.

دیگر به معنی احساس درونی خود به عنوان یک موجود حُر، آزاد، عزیز، صاحب کرامت است که الهامبخش اخلاق است و در ورقههای کرامت نفس توضیح داده [شده] است. این نوع شناختن، احساس وجدانی اخلاقی است [١].

نوع دیگر شناسایی [٢]، شناسایی عرفانی است که عین شناختن ذات احدیت است (العبودیة جوهرة کنهها الربوبیة).

٢٨. در رسالة الولایة علامه طباطبایی از جمله کلمات مولی که از غرر و درر آمُدی نقل کرده این است: عجبت لمن ینشد ضالّته ...

٢٩. جمله مولی: من عشق شیئاً اعشی بصره و امرض قلبه تأثیر عشق را در فراموشی خود و گم کردن خود بیان میکند، همچنان که جمله دیگر ایشان: عجبت للبخیل یستعجل الفقر الذی منه هرب فیعیش فیالدنیا عیش الفقراء و یحاسب فیالاخرة حساب الاغنیاء نیز به شکل دیگر، خود گم کردن را بیان میکند.