یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢١ - مبنا و منشأ حس دینی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٢٢١

الزامی هست که حتماً تأویل و توجیهی بشود؟ اگر بنا به توجیه و تأویل باشد چه دلیلی هست که سخن عرفا درست نباشد و حتی غرایز مادی نیز ریشه غیر مادی نداشته باشد و انسان، به اصطلاح موحّدِ در خواستن و طلب کردن آفریده نشده باشد؟ ١١. راه صحیح، تجزیه و تحلیل فعالیتهای بشری است تا معلوم شود که ریشه فعالیتها در کجاست.

١٢. اینکه امیرالمؤمنین علیه السلام میفرماید که: الهی ما عبدتک خوفاً من نارک و لا طمعاً فی جنتک و لکن وجدتک اهلًا للعبادة فعبدتک تجلی اصالت حس دینی است، همچنین کلام آن حضرت: هب لی صبرت علی عذابک فکیف اصبر علی فراقک و هب لی صبرت علی حرّ نارک فکیف اصبر عنالنظر الی کرامتک، همچنین: یارب یارب یارب، قوّ علی خدمتک جوارحی و اشدد علی العزیمة جوانحی ... و اشتاق الی قربک فی المشتاقین ...

١٣. به عقیده ویلیام جیمز غالب میلهای ما از عالم ماوراءالطبیعه سرچشمه میگیرد، زیرا با حسابهای مادی جور نمیآید، چنانکه در ورقهای تحت همین عنوان نقل شد.

١٤. در میان علمای مبرّز جدید کسانی که بیش از همه شهرت جهانی دارند و بیش از همه اصرار دارند که برای تمایلات ماوراءالطبیعه اصالت قائل شوند سه نفرند: برگسون، ویلیام جیمز، الکسیس کارل [١].

جوجهمادیها چنان وانمود میکنند که علم صد درصد کشف کرده است که ریشه ادیان چیست و از کجاست. برای یک نفر جاهل چنین توهم میشود که همانطوری که ثابت شده که آب از چه ترکیب شده و مادی است، معلوم شده که ادیان ریشه مادی دارند در صورتی که اولًا صف بسیار نیرومندتری از علمای طبیعی، الهی و دینی هستند. برای نمونه رجوع شود به کتاب اثبات وجود خدا و