یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٨ - دین و زندگی و تمدن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٤٨

هدفهای جاهلانه است و انسان آنها را برای این هدفها ابزار قرار میدهد، عصر جاهلیت است.

در دفتر «اسلام و جاهلیت» آیات قرآن و کلمات رسولاکرم را و کلمات امیرالمؤمنین را درباره مشخصات دوره جاهلیت از قبیل حمیت و تعصب (... فی قلوبهم الحمیة حمیة الجاهلیة) و از قبیل بیرون آمدن زنان به قصد خودنمایی و صیادی (ولاتبرجن تبرج الجاهلیة) و ...

یاد کردیم- رجوع شود. ایضاً رجوع شود به کتاب جاهلیة القرن العشرین محمد قطب.

از نظر قرآن رباخواری یکی از مظاهر جاهلیت است. زندگانی بر محور فسق و فجور و ناموس فروشی (و لاتکرهوا فتیاتکم علی البغاء ان اردن تحصناً) یکی از مظاهر جاهلیت است، خواه آنکه شخصی مثل ولید بن مغیره پول خود را در پوست گاو کند یا در قرن بیستم بانک تشکیل دهد، خواه آنکه کنیزکان رومی را بخرد و به کار وادارد و تجارت کند و یاآنکه برای مقامات عالیه دلالی محترمانه کند و ...

٧. در ورقههای توحید- اول الدین معرفته گفتیم که میگویند:

ملاشدن چه آسان، آدم شدن چه مشکل.

آدم شدن اجباری نیست:

مقصود این نیست که واقعاً ملا شدن آسان است، بلکه به قول خلیل بن احمد: «العلم لایعطیک بعضه حتی تعطیه کلک»، بلکه مقصود دشواری آدم شدن است که این دشوار در برابر او خیلی آسان است. قهراً همچنین است آدم کردن نسبت به عالم کردن. تعلیمات عمومی آسان و قابل اجبار است ولی آدم کردن قابل اجبار نیست، باید کاری کرد که باعث و انگیزه از داخل وجود شخص منبعث شود، مشاعرش از لحاظ بعضی احساسات و هدفها بیدار و قوی و از نظر بعضی دیگر بیاعتنا بشود.

٨. در ورقههای دنیا و سخنرانی رادیویی «نظر دین درباره دنیا» و سخنرانیهای رادیویی «عدالت» گفتهایم که معنی ترک دنیا و حقارت دنیا از نظر دین این نیست که مادیات فیحد ذاته خبیث و بیارزش معرفی شده است، بلکه دین به معنویات یعنی به حقوق و عدالت و اخلاق آنقدر ارزش داده که مادیات هر چه زیاد باشد قادر