یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٩ - دنیا و آخرت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٩٩

فیالنشئة الاخرة.

منجد میگوید:

دنی، یدنو: قرب. دنی، تدنّی: صار ضعیفاً و ساقطاً فهو دنی ...

الادنی: اسم تفضیل من الدنی، ج: ادان و ادنون م دنیا.

الدنیا: ایضاً الحیوة الحاضرة نقیض الاخرة. ج: دُنَی و النسبة الیها دنیوی و دنیاوی و دنیی و یقال هو فی دنیا دانیة ای ناعمة یأخذ مایرید من قرب.

علیهذا دنیا یا از ماده «دنوّ» است و یا از ماده «دنائت». بنا بر اول معنیاش دار نزدیکتر یا حیات نزدیکتر و یا مطلق نزدیکتر است و بنا بر دوم معنیاش دار پستتر یا حیات پستتر است. ظاهر این است که همانطوری که راغب گفته، معنی اصلی همان دنو باشد و سایر معانی از قرب و دنو گرفته شده باشد. در مقابل، آخرت به معنی عاقبت و نتیجه و آخری است. به دنیا در قرآن «اولی» هم گفته شده (و ان لنا للاخرة و الاولی)، «عاجلة» نیز گفته شده (من کان یرید العاجلة ... و من اراد الاخرة ...).

ممکن است از همه اینها مقصود تمام دوره حیات این جهانی باشد نسبت به حیات آن جهانی و ممکن است تمام دنیا و آخرت را امتداد واحد بگیریم و هر امر نزدیکتر را نسبت به اثرش و اثرِ اثرش دنیا بگیریم و هر اثر را نسبت به مقدمهاش آخرت بگیریم.

زیرا هیچ عملی در دنیا تک و بدون ارتباط با مقدمهای و نتیجهای، بدون ارتباط با ماقبل و مابعد خود نیست. هر عملی را اگر تنها در نظر بگیریم ممکن است نسبت به عمل دیگر ترجیح داشته باشد و اما اگر هر دو را با نتایج آنها در نظر بگیریم یعنی با نتیجه و عکسالعمل نزدیکشان در نظر بگیریم و مجموع مقدمه و نتیجهای را با مقدمه و نتیجه دیگری در نظر بگیریم، حسابها عوض میشود. از