یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤٧ - روح - بیماریهای روحی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٥٤٧

روحی است. همچنین داستان بوعلی و جوان عاشق وابسته به قابوس وشمگیر نیز از این قبیل است.

٣. رجوع شود به ورقههای یادداشت عبادات، مکاتبهای که میان فروید و یونگ، شاگرد مبرز او، شده است درباره تأثیر ایمان و عقیده مذهبی در بهبود بیماران، و همچنین رجوع شود به کتاب تداوی روحی کاظمزاده.

٤. تمدن در حدود زیادی در عین اینکه نظم ایجاد کرده و کارها را آسان کرده، آزادی و راحت را گرفته است، به جهت آنکه کار و فکر زیاد بر بشر تحمیل کرده است به طوری که اینهمه کار و فکر روح را و اعصاب را فشرده و خرد میکند. اینهمه بیماریهای عصبی، خودکشیها، جنونها به واسطه عدم آرامش روحی و به اصطلاح حوصله سررفتنهاست. انسان مقدار معینی طاقت [دارد] سر و صدا بشنود، اخبار هیجانآور ومحرک بشنود، تیترهای درشت در روزنامهها ببیند، مناظر غیرمترقبه مشاهده کند. از این نظر در عصر ما احتیاج دارد به موجبات آسایش روحی و فرار از موجبات اضطراب، خصوصاً اگر چیزی باشد که به اعصاب طبعاً آرامش ببخشد نظیر موعظه بلیغی که میشنود و از همین قبیل است توجه و تذکر خدا و خلوت قلبی با او. اعراض از خدا عرصه را بر آدمی تنگ میکند: و من اعرض عن ذکری فان له معیشة ضنکاً.

٥. امروز ثابت شده که تکبر و حسد و بخل و میل به آزار دیگران، همه ناشی از اختلالات و بینظمیهایی است که در احساسات انسان پیدا میشود بدون اینکه اختلال و بینظمی در بدن پیدا شود.

٦. این فکر همیشه در میان بشر بوده است که آیا میتوان راهی به دست آورد که اختلالات روانی و معایب روحی را با دوای مادی از قبیل معجون و قرص و غیره معالجه کرد یا نه؟ و این فرض و احتمال مربوط به این است که آیا تمام حالات معروف به «روحی و روانی» مربوط است به ترکیبات مادی و انحرافات روانی ناشی از