یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤٥ - روح - بیماریهای روحی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٥٤٥

میکند یا او را کتک میزند. در نتیجه طفل هروقت تحت فشار طبیعت ادرار میکند، یک ترس و وحشت او را فرا میگیرد. وقتی هم که بزرگ شد هرچند میفهمد چرا نباید روی فرش ادرار کند، میفهمد که ادرار در مستراح عیبی ندارد اما آثار ترس و وحشت اولیه از روح او زایل نمیشود. او معتقد است اخلاق همیشه باید مقرون به منطق و استدلال نه ترس و وحشت- یعنی نه اینکه انسان بیدلیل به حکم تلقین از عمل خود وحشت و نفرت داشته باشد- القا شود. به هرحال بیماری روحی یعنی اختلال در احساسات و ادراکات، و گفتیم رذایل اخلاقی نیز داخل در اینهاست.

بیماریهای روحی ممکن است ریشه عصبی داشته باشد و با تقویت و اصلاح اعصاب اصلاح شود، و احیاناً ممکن است ریشه عصبی نداشته باشد. روانکاوان مدعی هستند که [به] بیماران روحی زیادی مخصوصاً در طبقهای که اختلال ادراکی دارند برخوردهاند که هیچگونه ضایعه عصبی نداشتهاند بلکه معلوم شده که به اصطلاح روح فقط به خاطر آنکه خود را از شر اندوه مزاحمی خلاص کند توهمات و تجسماتی تولید میکند که به آنها دلخوش و سرگرم باشد.

همچنین ثابت شده که رذایل اخلاقی- که قبلًا گفتیم آنها نیز نوعی اختلال در احساسات میباشند- ریشه عصبی ندارند، همچنان که اخلاق تابو که راسل زیاد از آن یاد میکند نیز ریشه عصبی ندارد.

بیماریهایی که ریشه عصبی ندارد ممکن است از طریق روحی یعنی مثلًا با تلقین، یادآوری، ابراز و اظهار راز و غیر اینها معالجه شود. گاهی یک بیمار را به خواب مصنوعی برده ودر خواب او را وادار به اظهار کردهاند و رازی که روح او را رنج میداده بیرون کشیدهاند و بیمار از این راه معالجه شده است [١].

بیماریهایی که ناشی از عقدههای روحی است، راهش گشودن آن عقدههاست، مثل تکبر و حسادت و بخل و غیره.