یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠ - دعا - خلاصه سخنرانی شب ٢١ رمضان ٧٨

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٥٠

حکما رابطه مسلّم میان همت و اراده نفس و استجابت دعا قائلند [١]. به هر حال حالت نفس از لحاظ صفا و ایمان و یقین و خلوص در استجابت مؤثر است. در حدیث است: اذا دعوت فظن حاجتک بالباب.

زینالعابدین در دعای ابوحمزه میفرماید:

اللّهم انی اجد سبل المطالب الیک مشرعة ...

ج. شرط دیگر اینکه برخلاف نظام تکوین و تشریع نباشد [٢]، زیرا دعا استمداد و استعانت برای رسیدن به هدفهایی است که تکوین یا تشریع که بدرقه تکوین است معین کرده. اگر دعا در این زمینه باشد شکل یک حاجت طبیعی و واقعی به خود میگیرد، احتیاج یک نقطه از نقاط عالم خواهد بود؛ سایر اجزاء عالم به حکم اصل تعادل و توازنی که هست و هرکجا حاجت هست فیض میرسانند، به کمک او میشتابند. و اما خواستن چیزی که برخلاف نظام تکوین است مثل خلود در دنیا یا برخلاف نظام تشریع است مثل خواستن قطع رحم، دعا قابل استجابت نیست، زیرا هوسِ چیزی است که حاجت طبیعی نیست و حال آنکه دعا باید مظهر اظهار یک حاجت واقعی باشد.

د. شرط دیگر اینکه سایر شئون زندگی انسان با هدف مقدس و عالی دعا هماهنگی داشته باشد، از لحاظ نیت و اخلاق و اعمال. در حدیث است: