یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧ - دعا - خلاصه سخنرانی شب ٢١ رمضان ٧٨

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٤٧

و اکنون دعا میکنند که آثار آن را محو کنند. اینچنین دعایی مستجاب نمیشود. لهذا فرمود: لتأمرن بالمعروف و لتنهن عن المنکر ... راه منحصر این است که مردم از موجب این گناه که ترک امر به معروف است توبه کنند.

استعداد طبیعی و خواست طبیعی را در او قرار نداده است مثل خلود، جوان برای همیشه ماندن؛ و یا چیزی که خداوند [کلید آن را به دست او داده است]:

ز. دعا باید مظهر حاجت باشد، یعنی چیزی که استعداد آن را دارد ولی در اختیار و توانایی او نیست و امکانات فعلی او اجازه نمیدهد بخواهد. اما چیزی را که خداوند کلید آن را به دست او قرار داده و او نمیخواهد آن کلید را به کار ببرد و میخواهد با دعا آن را درست کند، البته چنین دعایی قابل استجابت نیست بلکه از قبیل خواستن تحصیل حاصل است. لهذا در حدیث بود که: خمسة لایستجاب لهم ...

ح. شرط دیگر خود عمل است. این شرط در شرط «د» داخل است، زیرا عمل یکی از سنن تکوین است.

به هر حال دعا باید مکمل هدف تکوین و هدف تشریع باشد، نه نقض کننده تکوین یا تشریع.

دعا - خلاصه سخنرانی شب ٢١ رمضان ٧٨

١. دعا، خواندن نیست، یعنی عمل زبان که تکلم است مثل اوراد معمولی نیست، حتی صرف خواستن و طلب از خدا نیست؛ یعنی اگر فرض کنیم همان حالت خواستن و طلبی که نسبت به دیگران در ما پیدا میشود نسبت به خدا پیدا شود نمیتوان آن را دعا خواند، بلکه نوعی خاص از خواستن است که مقرون است به التجاء و انقطاع و تقدیس و احترام و تذلل و تخضع و حنین طبیعی مخلوق نسبت به خالق و لهذا روحانیت دارد، نورانیت دارد، علوّ و مناعت دارد.

٢. هر خواستنی به دنبال خود احساس ذلت میآورد، آلوده کردن شرافت است، جز دعا و التجاء به خالق که احساس عزت به دنبال خود میآورد.