یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٤ - مطالب مربوط به ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٤٥٤

مقصود ربای سرمایهای است نه ربای مصرفی. ایراد دیگر از طرف مخالفین ربا است که میگویند اگرچه در اسلام ربا تحریم شده اما آنقدر راه برای فرار از ربا باز شده که عملًا هیچ گونه منعی از رباخواری نیست.

٧. یک مسأله عمده این است که ما ببینیم اگر اسلام ربا را تحریم کرده در صورتی که ربا کمککار تاجر و کاسب و روغن چرخ اقتصاد است، چه چیزی به جای آن گذاشته است. ما میدانیم که اگر بانکها (داخلی یا خارجی) و صاحبان سرمایههای بزرگ پول خود را از بازار بیرون بکشند بازار یکسره میخوابد.

جواب این است که اولًا کمک گرفتن سرمایهدارهای کوچک از سرمایهدارهای بزرگ منحصر به طریقه ربا نیست و ثانیاً لزوم ندارد سرمایهدارِ بزرگ فرض شود. سرمایه بزرگ را بدون سرمایهدار بزرگ یعنی با شرکتهای تعاونی میتوان به وجود آورد.

٨. آیا میتوان گفت تحریم مطلق ربا (حتی ربای انتاجی و سرمایهای) در اسلام دلیل بر این است که اسلام ضد سرمایهداری است، زیرا سرمایهداری به ربا وابسته است، نظام اسلام یک نظام سوسیالیستی است؟ نه.

٩. آیا میتوان از اینکه قرآن در مقابل ربا، صدقه (تعاون) را ترغیب کرده استفاده کرد که نه تنها در ربای مصرفی بلکه در ربای سرمایهای نیز باید سرمایهگذاری از طریق تعاون و قرضالحسنه باشد؟ تردید است.

و آیا میتوان عملیات بانکها را از رباخواری متوجه مضاربه کرد که در سود و زیان شریک باشد؟ آری.

مسائل ربا: ١. لغت ربا ٢. ربای معمول در جاهلیت آیا منحصر به ربای قرضی بوده و یا شامل ربای معاملی هم بوده است؟ و آیا فقط از قرض دادن پول ربا