یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٣ - حیله ربا - بیع به شرط قرض یا تمدید قرض

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٤٤٣

اینجا را میگیرد و ادله باب ربا اینجا را نمیگیرد، نه ادله ربای قرضی و نه ادله ربای معاملی؟ دیگر اینکه آیا ادله خاصی که میگوید: «انما یجیئ الربا من قبل الشرط» شامل این موارد هست یا نیست؟ سوم اینکه مفاد خود این ادله خاصه چیست؟ ٧. در ورقههای ربا این حدیث را از آخر کتاب سرائر [نقل کردیم]: نقلًا عن کتاب مسائل الرجال عن ابیالحسن علی بن محمد علیه السلام ان ظاهراً کتب الیه یسأله عن الرجل یعطی الرجل مالًا یبیعه شیئاً بعشرین درهماً ثم یحول علیه الحول فلایکون عنده شیء فیبیعه شیئاً آخر. فاجابنی علیه السلام: ما تبایعه الناس فحلال و ما لمیبایعوه فرباً.

از این روایت میتوان فهمید که اگر معاملهای از صورت معمولی خارج گردد مثل بیع قوطی کبریت به هزار تومان که در بیع به شرط قرض به کار میرود، درست نیست و ربا است.

٨. در ورقههای ربا از تذکره و از خلاف فتوای جواز بیع به شرط قرض را نقل کردیم- رجوع شود.

٩. آیا روایت یونس شیبانی که در وسائل، صفحه ٥٨٨ ذکر شده و ما در ورقهای تحت عنوان منع حیله ربا- تعدد بیع، بیع صوری نقل کردیم شامل اینگونه حیله نیز نمیشود؟ ١٠. روایتی که شیخ در تهذیب، جلد ٧، صفحه ٤٧، عدد ٢٠٧ نقل کرده است که میفرماید:

عن محمد بن عبدالجبار عن صفوان بن یحیی عن منصور بن حازم قال: سألت ابا عبداللَّه علیه السلام عن الرجل یکون له علی الرجل طعام او بقر او غنم او غیر ذلک فأتی المطلوب الطالب لیبتاع