یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٩ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٢٩

را که ارزش یک درهم دارد به دو درهم بفروشد صحیح است، پس چرا فروختن یک درهم به دو درهم صحیح نباشد؟ و نیز اگر کسی صد من گندم را به صد و پنجاه من گندم بفروشد و صد من نخود را به صد و پنجاه من نخود بفروشد ربا است ولی اگر گندم را به نخود و نخود را به گندم بفروشد ربا نیست. (جواب این نقضها را بعداً بحث میکنیم انشاءاللَّه تعالی).

آنچه ما از آیه میفهمیم:

در هر حال آنچه ما از آیه میفهمیم این است که صِرف اکل ربا منشأ قیام خابطانه نیست، بلکه اکل ربا با عقیده به اینکه بیع و ربا تفاوتی ندارند منشأ آن حالت خبیث است.

افعال انسان در افکار او اثر میگذارد:

بیان این مطلب این است که افعال انسان در فکر انسان اثر میگذارد، مثلًا طبقهای که به کار نکردن عادت کردهاند کمکم چنین فکر میکنند که کار کردن کسر شأن آنهاست. همچنین مردم استثمارگر و غاصب حقوق ضعفا عقیدهمندند که خدا خواسته است آنان را عزیز کند و دیگران را ذلیل، و لذا تجاوزهای ستمگرانه و اکل به باطلهای خود را ملاک قرب به خدا میپندارند و هضم حقوق ضعفا را به حساب اینکه خدا آنان را زمین زده و ذلیل کرده است میگذارند و مانند مشرکین لحن انطعم من لو یشاء اللَّه اطعمه (یس) پیدا میکنند. در قرآن مجید لحن اینگونه مردم در آیاتی نقل شده است، از آن جمله است:

الف. افرایت الذی کفر بایاتنا و قال لاوتین مالًا و ولداً. اطلع الغیب ام اتخذ عند الرحمن عهداً. کلّا سنکتب ما یقول و نمد له من العذاب مداً. و نرثه ما یقول و یأتینا فرداً. (سوره مریم، آیه ٧٧-/ ٨٠) ب. فقال لصاحبه و هو یحاوره انا اکثر منک مالًا و اعز نفراً. و دخل جنته و هو ظالم لنفسه قال ما اظن ان تبید هذه ابداً. و ما اظن الساعة قائمة و لئن رددت الی ربی لاجدنّ خیراً منها