یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٢ - دین منسوخ شدنی نیست

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٢٠٢

ویکتور هوگو به نقل فروغی در آیین سخنوری میگوید:

آثار ایمان مذهبی:

اگر فرجام انسان عدم میبود، زندگی ارزش نمیداشت. آنچه زحمت را گوارا، کار را مقدس میکند، به انسان نیرو میبخشد و خردمند و مهربان و بردبار و نیکوکار و دادگر میسازد، در عین فروتنی مناعت میدهد و مستعد علم و معرفت مینماید این است که چون از این دنیای تاریک گذشتیم به جهانی باصفا و روشن میرسیم.

٨. دین یگانه پشتوانه اخلاق و قانون است. بشر از لحاظ فردی به ایمان نیازمند است. روح او بزرگتر از دنیای مادی است [١]، قانع به دنیای مادی نیست برخلاف حیوان. تصور انسان از ابدیت، او را از جهان بزرگتر میکند. دین است که او را به دنیای ابدیت پیوند میدهد و به او آرامش میبخشد: الا بذکراللَّه تطمئن القلوب. از لحاظ اجتماعی، هم احتیاج دارد به اخلاق و هم به قانون و ایندو دو رکن اساسی زندگی اجتماعی است و این هر دو احتیاج دارند به پشتوانه دین.

تمدن و علم و صنعت و تکنیک نمیتواند جای این غذای روحی و این عامل نظم روحی را بگیرد، زیرا علم و صنعت و تمدن فقط ابزارها را عوض و تکمیل میکنند، خود انسانها را نه عوض و نه تکمیل میکنند، هدفها را عالی و اجتماعی و خوب نمیکنند. تنها وسایل خوب برای زندگی خوب کافی نیست؛ آدمهای خوب،

---

[١]. یعنی چه روح بشر از دنیای مادی بزرگتر است؟ آیا مقصود این است که حجم او بزرگتر است؟ اولًا حجم دنیا و ابعاد دنیا را کسی دقیقاً به دست نیاورده است، ثانیاً اگر روح حجم و بُعد داشته باشد جزء دنیای مادی و یکی از آنهاست. مقصود این است که در روح افکار و تصورات و تعقلات و مفهوماتی است که برتر و عظیمتر است از این دنیا. این دنیا متغیر و ناقص است و آن مبانی ثابت و کامل، این دنیا وجود و عدمش به هم آمیخته است و آن مبانی وجود محض و انیت صرف. بعلاوه در روح انسان آرزوها و تمنیات بزرگ و غیر منطبق و اجلّ و اعظم از این دنیای مادی هست.