یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٥ - نیاز به دین - خدا و عدالت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٧٥

دم در اتاق میگذارند و او نمیتواند از جا حرکت کند. بعد از دو ساعت که سراغش میروند میبینند آن آش سر جای خودش هست و میرزا حاضر نشده به زن و بچهاش طبق قاعده خودش فرمان بدهد.

مرحوم آقا شیخ محمد رضای زنجانی که در مشهد بوده است، برای دخترش یک ماهانه مقرر کرده بود در عوض فرمانهایی که احیاناً در خانه به او میداد.

الآن هم هر اندازه عدالت و تقوا و پرهیز از تعدی و تجاوز هست، به اندازهای است که دین نفوذ دارد.

آقای نهرو معروف بود که مرد دموکراتی است ولی این دموکراسی در حدود داخله هند بود، از خودپرستی ملی هند که خارج میشد نبود. دلیل بزرگش قضیه کشمیر است. میدانیم کشمکشی است میان هند و پاکستان بر سر کشمیر. سیاستهای بینالمللی عمداً آنجا را به همین صورت درآوردهاند و هریک از هند و پاکستان مدعی مالکیت کشمیر است. کشمیر رابط پاکستان غربی و شرقی از طرف شمال است. اگر کشمیر را حذف کنیم، پاکستان غربی و شرقی از راه زمین به یکدیگر راه ندارند. مکرر این راه حل عادلانه پیشنهاد شد که به آرای عمومی اهل کشمیر مراجعه شود. هند، یعنی هند نهرو و هند بعد از نهرو، هرگز زیر بار این حرف حساب نمیرود، چرا؟ چون اکثریت مردم کشمیر مسلمانند و میخواهند به پاکستان ملحق شوند.

این در کارهای کوچک، اما در مقیاس جهانی؟ ٢. در باب هریک از دو مطلب بالا پرسش چنین است که پیامبران چه کشف تازهای در این دو زمینه کردهاند؟ هر دو مطلب را (هم خدا را و هم عدالت را) بشر در فلسفه نظری الهی و در فلسفه عملی اجتماعی توانسته کشف کند.

جواب این است که اولًا در مرحله کشف نیز خدای پیامبران با خدای فلاسفه متفاوت است. خدای پیامبران یک حقیقت محبوب و مطلوب و نزدیک و آمیخته با جان بشر است، و خدای فیلسوفان یک