یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٣ - یادداشت دین و مسئولیت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٣٣

احساس عدم مسئولیت به وجود آورد، که به برخی از آنها در شماره پیش اشاره شد از قبیل جبرگرایی و یا شفیعگرایی غلط.

٥. مسئولیتهای عام و مسئولیتهای خاص. مسئولیتهای خاص مثل مسئولیت طبقه حاکم که شدیدتر است، که علی علیه السلام فرمود:

ان اللَّه تعالی فرض علی ائمة الحق ان یقدروا انفسهم بضعفة الناس کیلا یتبیغ بالفقیر فقره.

یا مسئولیت علما، که در اسلام طبقات ممتازه پرمسئولیتترند.

مسئولیت عالم، رهبر، صاحب قدرت از دیگران بیشتر است: صنفان ان صلحا صلحت امتی و ان فسدا فسدت امتی ...

٦. هر چیزی میتواند به دو شکل جریان یابد: مسئول و غیر مسئول، الّا دین. مثلًا ادب مسئول و ادب غیر مسئول، علم مسئول و علم غیر مسئول، هنر مسئول و هنر غیر مسئول، حتی سیاست مسئول و غیر مسئول، اقتصاد مسئول و غیر مسئول، اما دین غیر مسئول معنی ندارد. ممکن است دین مسئول خود و غیر مسئول از غیر خود فرض شود، اما دین غیر مسئول معنی ندارد زیرا جوهر دین تکلیف، وظیفه، امانتداری، مسئولیت سالم تحویل دادن است.

٧. تحقیق در مفهوم آیه انا عرضنا الامانة و اینکه حامل امانت آیا عقل است یا عشق یا چیز دیگر و اساساً این امانت چیست و چرا تعبیر امانت که مفهوم عاریت دارد که باید سالم تحویل داده شود، به آن داده شده است؟ ٨. اما راجع به عدم انفکاک مسئولیت از دین. به عبارت دیگر ملاک مسئولیت ایمان است نه علم و به عبارت دیگر: رکن دیگر مسئولیت (غیر از سه رکنی که گفته شد: آزادی، آگاهی، توانایی) ایمان است. دنیای غرب بزرگترین رکن و پایه مسئولیت را خراب کرد و پایه فردیت را تحکیم کرد و امروز پی برده است و مشاهده کرده آثار شوم و ویرانگر بیایمانی و عدم مسئولیت را. حالا