یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٣ - یادداشت نقش دین در اجتماع

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٢٣

مصایب، ناراحتی معاشرتها، ناراحتی پیری، ناراحتی وحشت مرگ، و در نتیجه تأثیر دین در جلوگیری از بیماریهای جسمی عصبی از قبیل زخم اثنیعشر و غیره و بیماریها و اختلالات روانی ب. تأثیر ایمان در ایجاد لذت و بهجت روحانی از طریق عبادت و در یاد خدا بودن، و دیگر تأثیر در امیدواری، دیگر در قدرت دادن به فرد ج. تأثیر ایمان در اخلاق لازم برای فرد، یعنی در کنترل شهوات و ترسها که نتیجهاش قدرت و استقامت است.

اما نقش دین در اجتماع، یکی این است که پشتوانه اخلاق اجتماعی از قبیل صداقت و امانت [است.] اخلاق بدون ایمان اسکناس بدون پشتوانه است، استدلال بدون منطق است. یکی دیگر در اطمینان و اعتماد افراد به یکدیگر است مخصوصاً در روابط خانوادگی، در دوستیها و معاشرتها، در همکاریها و تعاونها.

حسن روابط اجتماعی به دو چیز است: عدالت و محبت. عدالت یعنی قناعت به حقوق و حدود خود و احترام به حقوق دیگران، و محبت یعنی یکی شدن روحی با دیگران، درد و رنج او را درد و رنج خود احساس کردن و لذت و خوشی او را لذت و خوشی خود احساس کردن. به عبارت دیگر، زندگی اجتماعی دو رکن دارد:

قانون، عواطف. دین، هم پشتوانه حقوق و قانون است و هم برانگیزاننده عواطف و احساسات انسانی. در زمینه احترام به حقوق و قانون، در اسلام شواهد تاریخی فراوان است مثلًا: داستان علی علیه السلام و هرمزان و عبیداللَّه عمر و داستان علی علیه السلام و عقیل، داستان علی علیه السلام و کسانی که در زمان عثمان اخاذی کرده بودند و از جنبه منفی اوضاع امروز بهترین شاهد است که به قول ژوزوئه دوکاسترو:

«جهان در حالی که در علم و صنعت پیشرفت کرده است، سیاست جهان دوران توحش را طی میکند.»

٥. تأثیر مهم دین و نقش مهم دین در اجتماع این است که نوعی انقلاب فکری و وجدانی به وجود میآورد که عواطف و احساسات و هدفها و ایدهآلها و معیارها دگرگون میشود و جهانبینی عوض