دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤٦٤

باقطاب اربعه متحد است لاجرم هر يك از ا ب د ب ه ب ح ب ربع دور بود .

بعنوان مزيد بصيرت عبارت شاهمير را از شرح وى بر فارسى هيئت قوشچى نقل مى كني م :

([ در آفاق خط استواء هر ربعى از ارباع منطقة البروج كه متحدد بود به دو نقطه از جمله چهار نقطه كه دو از آن نقطه اعتدال باشد يكى شمالى و يكى جنوبى , و دو از آن نقطه انقلاب بود يكى صيفى و يكى شتوى , به مقدار ربع تمام از معدل طلوع كند از جهت آن كه نقطه اعتدال كه حد مشتركست ميان دو ربع معدل و دو ربع منطقة البروج خواه ربيعى و خواه خريفى چون بسمت راس رسد دو حد ديگر اين دو ربع كه از منطقه نقطه انقلاب شتوى و صيفى , و از معدل نظير ايشان باشد مماس افق باشند يكى از جانب مشرق و يكى از جانب مغرب , زيرا كه نقطتين اعتدالين كه قطبين دائره ماره باقطاب اربعه اند چون يكى از آن دو بسمت راس رسد و ديگرى لامحاله بسمت القدم بود هر آينه منطبق بر قطبين افق باشد , پس دائره ماره هم منطبق بر افق بود لازم آيد كه قطبين بروج و نقطتين انقلابين كه دائره ماره دائما بر آن گذشته هم بر افق باشد . و چون معدل و منطقه در اينجا بر قطبين افق گذشته اند و افق بر اقطاب ايشان گذشته هر آينه تقاطع ايشان هر دو با افق در اينجا بزواياى قائمه باشد , پس تمام ارباع منطقه و معدل كه ظاهراند در اين زمان مساوى باشند , و ساير ارباع خفى قياسى بر اين بايد نمود چه هر گاه كه