الارض مدت ]( ( انشقاق[ . ( ٣ كلا اذا دكت الارض دكا دكا ] ( فجر[ . ( ٢٢ اذا زلزلت الارض زلزالها و اخرجت الارض اثقالها ] ( زلزلت ١ و ٢ ) . اين آيات و امثال آن بيان حال زمين است در قيامت كه مى لرزد و شكافته مى شود و آن معادن و آتشهاى مذاهب و هر چه در باطن دارد بيرون مى ريزد و خود پراكنده مى شود باز بصورتى پديد مى آيد مناسب عالم آخرت .

مردم از اين زمين خراب بيرون مى آيند( ثم اذا دعاكم دعوة من الارض اذا انتم تخرجون ) ( روم ٢٤ ) چون شما را بخوانند از زمين ناگهان بيرون آئيد . اگر گويى از زمين بيرون آيند كجا مى روند ؟ گوييم خداوند در سوره يس فرمايد( من الاجداث الى ربهم ينسلون ) از قبرها سوى پروردگار مى روند و در زمينى كه خداوند فرمود( : اشرقت الارض بنور ربها و وضع الكتاب ) زمينى كه به نور پروردگار درخشيد . و اگر گويى زمين چگونه گنجايش خلق اولين و آخرين دارد كه همه يكباره در آن فراهم گردند ؟ گوييم قياس عالم آخرت بدنيا صحيح نيست چنانكه در روايات آمده است قبر باغى است از باغهاى بهشت , يا گودالى از حفره هاى جهنم , و نيز براى نيكان قبر را فراخ مى كنند بقدر چشم انداز يا سى مرحله , اگر آن فضا كه از عالم آخرت است در گور تنگ مى گنجد , زمين و آخرت هم گنجايش همه چيز دارد . اگر گويى بهشت به مقتضاى آيات قرآن در آسمان است و مردم چون زنده شوند چگونه از زمين به آسمان مى روند ؟ گوييم قياس آخرت به دنيا چنان كه گفتيم صحيح نيست و نردبان و وسائل براى اجسام مادى اهل دنيا است , مردم آخرت در يك چشم بر هم زدن عوالم وجود را طى مى كنند .

قوله تعالى( : والارض جميعا قبضته يوم القيمة و السموات مطويات بيمينه ) ( زمر ٦٧ ) يعنى روز رستاخيز زمين در مشت او است و آسمانها پيچيده در دست راستش , غرض كمال قدرت و سلطه او است بر ممكنات , و اين قدرت در همه حال يكسان است , اهل روز قيامت چون به حق نزديكترند و از ظلمات ماده دورترند قدرت وى را نيك در مى يابند كه در اين جهان ادراك نمى كردند .

قوله تعالى( : ان الله يمسك السموات و الارض ان تزولا ) ( فاظر ٤٢ ) خداوند آسمانها