دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١١٧ - تحصيل عرض بلد

سال در ط بود كه منقلب جانب ظاهر معدل النهار است و قوس ارتفاع ط ب بود , و چون ط و كه ميل اعظم است از آن كاسته شود و ب بدست آيد كه ارتفاع معدل النهار يعنى قوس تمام عرض بلد است . و نيز شمس را اصغر ارتفاعات در دوره سال شمسى در نقطه ل بود كه منقلب جانب خفى معدل النهار است ول ب قوس ارتفاع بود , و چون ل و كه ميل اعظم است بر آن افزوده شود و ب بدست آيد كه ارتفاع معدل النهار يعنى قوس تمام عرض بلد است .

و هر گاه عرض بلد بمقدار ميل كلى بود نقطه ط بر سمت راس بلدى كه در جهت با او متفق بود گذرد , چنانكه نقطه ل بر سمت راس بلدى كه در جهت اوست گذرد , بدين شكل ( ش ١٣ ) و بيان تحصيل قوس عرض بلد به همان منوال شكل قبلى است كما لا يخفى .

قوله( : و جهت عرض جهت ظل باشد از مقياس) اگر عرض بلد بقدر ميل اعظم باشد , هر گاه شمس به نقطه منقلب رسيده است , در هنگام موافات مركز جرم آن به دائره نصف النهار بر سمت راس بود و شاخص را يعنى مقياس را ظل نبود , و در