دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٠٨ - تحصيل عرض بلد

اگر اعظم ترين ارتفاعات مثل ميل كلى باشد عرض آن موضع ربع دور بود .

به وجهى ديگر : هر گاه اعظم ترين ارتفاعات كوكبى ثابته را كه به جانب قطب خفى از سمت الرأس نگذرد , بر اصغرترين ارتفاعات او بيفزايند نصف مجموع عرض بلد باشد . و اگر ثابته ابدى الظهور از سمت الراس به جانب قطب خفى گذرد , به جاى ارتفاع اعظم , تمام او تا نصف دور استعمال كنند و عمل به پايان رسانند]( .

بيان :

اين بود عبارت زيج بهادرى دريافتن عرض بلد . و وجهى ديگر پس از وجه ياد شده گفته است كه بعد از معرفت طول بلد بازگو مى كنيم .

صاحب زيج مذكور , مرحوم مولى ابوالقاسم معروف به غلامحسين جونپورى از اعيان شيعه اثناعشريه , و از اعاظم علماى اماميه است , واصل و مولد وى شيراز خطه فارس است . اسم شريفش و خطبه كتابش جامع بهادرى , و خطبه زيجش زيج بهادرى , و گفتارش در صفحه ششصد و شصت و آخر همان زيج , شهود عدل بر اماميه بودن اوست . در خطبه جامع بهادرى پس از تسميه و تحميد و ثناى حق تعالى , و ستايش خاتم انبياء , در صلوات و سلام بر آن حضرت و عترت او فرمايد : درود جهان آفرين بر جان پاكش و عترت اطهار او كه بروج اثناعشر امامت اند باد , خصوصا بر آن برج اسد كه خانه خورشيد آله , ملقب به اسدالله و نفس نفيس حضرت رسالت پناه است , الخ .

آنجناب علاوه بر تخصص در رياضيات عاليه و علم فلك , در علوم عقليه و نقليه نيز عالم فحل است چنانكه همان دو اثر گرانقدر نام برده اش دو شاهد عادل بر اين مدعى اند .

مرصد او , بلده صاحب گنج هند , بوده است . تاريخ زيج او طغيانى است بدين سبب كه در باب پانزدهم مقالت دوم آن ( ص ٥٧ ) فرمايد :

([ وضع تاريخ طغيانى و بيان آن : واضح باد كه مبدء اين تاريخ روز سه شنبه غره وسطى محرم سنه يكهزار و دو صد پنجاه و يك ناقصه هجريست , و اين سالى است كه در ماه جمادى الاولى مقدم آن در ناحيه بلده صاحب گنج يعنى مقام گيا كه