دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣١٩ - نظم و نضد ثوابت و سيار

زحل را كه بر زبر اويند علويه دانند , و مريخ را به تنهايى احمر گويند كه سخت سرخ نمايد . و زحل را به تنهائى طارق دانند يعنى زحل طارق ناميده ميشود . علويه و سفليين را باهم خمسه متحيره گويند و با نيرين سبعه سياره , و كواكب ماعداى سبعه سياره را ثوابت گويند .

در علم احكام نجوم , زهره و مشترى را باهم سعدين گويند , زهره را سعد اصغر , و مشترى را سعد اكبر . و مريخ و زحل را باهم نحسين گويند , مريخ را نخس اصغر , و زحل را نحس اكبر . دو نفر باهم معانقه مى كردند مرحوم استاد شعرانى بمطايبت فرمود : قران نحسين . و بحث قران نيز در پيش است . قمر را در علم احكام بريد گويند كه سريع السير است لذا در مدلولات كواكب از طبقات مردم آن را كوكب رسولان و پيكان و صاحب خبران و مسافران و سياحان و نظائر آنها مى دانند . و شمس را به تنهايى سلطان كواكب شناسند , و بقول متاله سبزوارى در غرر الفرائد ( ص ١٩٣ ط ١ ناصرى ) :

فانه الطلسم للسهر بر *** سلطان كل كوكب منير

لذا شمس را كوكب پادشاهان و بزرگان و خداوندان امر و نهى دانند , چنانكه مريخ را كه بهرام است كوكب امراء و اهل سلاح و خداوندان لشكر و سپه سالاران , و مشترى را كه برجيس است كه كوكب قضات و علماء و اصحاب مناصب و ارباب نواميس . در مفتتح بسيارى از مؤلفات پيشين مى خوانى كه فلانى قدر قدرت , قضا شوكت , فلك بسطت , بهرام آهنگ برجيس فرهنگ , و نظائر آنها . و چنانكه زحل كه كيوان است , كوكب مشايخ و دهقانان و گوشه نشينان و آنها كه كارهاى سخت كنند . و عطارد كه كاتب و دبير فلك است كوكب دبيران و خواجگان و بزرگان و اهل ديوان و اكابر و حكيمان و شاعران و منجمان . و چنانكه زهره كه ناهيد است كه كوكب زنان و خادمان و ارباب طرب و اهل عشربت است حكيم نظامى در معراج رسول ( ص ) گويد :

عطارد لوح خود آورد پيشش *** كه اينم هست كن نعلين خويشش

راقم را غزلى است كه بساحت اقدس خاتم صلى الله عليه و آله و سلم عرض