دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٩٣ - اختلاف منظر و انكسار نور
حالا گوييم كه : در شكل ٥٤ مثلا , چون د موضع حقيقى كوكب است , وه موضع مرئى آن , و ده قوس اختلاف منظر است , و مطلوب دانستن زاويه اختلاف منظر است كه زاويه د ح ه است كه مقدر اين زاويه , قوس اختلاف منظر خواهد بود . و مى دانيم كه زاويه د ح ه زاويه مركزى قوس اختلاف منظر نيست بلكه زاويه مركزى قوس اختلاف منظر در ا كه مركز عالم است , متحقق است كه در ش ٤٦ گفته ايم , و لكن نيز مى دانيم كه چون ا و موازى ب ه است , و خط د ا قاطع آندو , و در ش ٤٧ دانسته ايم كه دو زاويه متناظر اعنى دو زاويه د ح ه , د ا و باهم مساوى اند و زاويه د ا و زاويه مركزى سطح فلك اعلى است , و خط ا د , ا و هر يك نصف قطر آن پس قوس مقدر زاويه اختلاف منظر قوس د و خواهد بود , لذا فرموده اند : زاويه اختلاف منظر زاويه ايست در مركز عالم الخ .
چغمينى در الملخص فى الهيئة اختلاف منظر را چنين تعريف كرده است :
اختلاف المنظر قوس من دائره الارتفاع ما بين موقعى الخطين المارين بمركز الكواكب المنتهيين الى فلك البروج الخارج احدهما من مركز العالم , والاخر من منظر الابصار اعنى سطح الارض عند الناظر .