دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٥٧ - افلاك كلى و جزئى

و مشترى را نه ماه و چهارده روز .

و مريخ را دو سال و پانزده روز .

و زهره را يكسال و ششماه و چهار روز .

و عطارد را سه ماه و چهار ده روز .

و اصغر زمان استقامت زحل را هفت ماه و بيست و شش روز است و مشترى را نه ماه .

و مريخ را يكسال و دو ماه و هفت روز .

و زهره را يكسال و پنج ماه و بيست روز .

و عطارد را سه ماه و سه روز .

و اعظم زمان رجعت زحل را پنج ماه , و مشترى را چهار ماه و نيم , و مريخ را دو ماه و بيست و يكروز , و زهره را يكماه و چهارده روز , و عطارد را بيست و سه روز است .

و اصغر زمان رجعت زحل را چهار ماه و شانزده روز است , و مشترى را سه ماه و بيست و هشت روز , و مريخ را دو ماه و شش روز , و زهره و عطارد را بيست و يكروز . و بدانكه زحل را در هر دوره بيست و نه رجعت , و مشترى را در هر دوره يازده رجعت است .

پس اگر ناظر در تقويم به بيند كه درجه يا دقيقه كوكب در هر نصف روزى زياده از روز سابق است , داند كه كوكب مستقيم است , و اگر كمتر باشد داند كه راجع است , و اگر مساوى باشد در چند روز داند كه مقيم است .

اما قمر را اگر چه تدوير هست , اما حركت او در قطعه عليا كه بخلاف توالى است اسرع از حركت وسط او نيست پس رجعت لازم نيايد , ليكن در قطعه عليا بطيى ء و در قطعه سفلى سريع نمايد , و وجه بطؤ و سرعت ظاهر است , اما بيان حركت وسط و عدم لزوم رجعت چنانكه در همين درس وعده داده ايم مبتنى بر مطالبى است كه پس از آگاهى بدانها گفته آيد .

فلا اقسم بالخنس الجوار الكنس