ايشان در مقدار برابر بود , ليكن در اجزاء بر سبيل تعاكس بود چنانچه مطالع اوائل حمل با مطالع اواخر حوت مساوى بود , و على هذا القياس , از جهت آنكه گذشت كه نصف فلك البروج متحدد باعتدالين با نصف معدل النهار طلوع مى نمايد , و همچنين معلوم شد كه مطالع ربع ربيعى كه جانب ظاهر است كمتر است از ربع بقدر تعديل النهار , و مطالع ربع صيفى زياده از ربع است بقدر تعديل النهار , و از آن خريفى هم زيادتست . بر ربع بقدر تعديل النهار , و شتوى ناقص است از ربع بقدر تعديل النهار , پس مطالع ربع ربيعى و ربع شتوى در نقصان برابر يكديگر باشند . و ايضا مطالع صيفى و خريفى در زيادتى مساوى باشند , و على هذا لازم آيد كه هر برج بلكه هر جزو كه از هر طرف اعتبار نمايند با بروج مقابل خود برابر باشند , و از آن متيقن گردد كه مطالع دو برج كه متساوى البعد از انقلابين باشد يكى ربيعى و يكى صيفى چون حمل و سنبله با خريفى و شتوى چون ميزان و حوت جمع نمايند هر آينه مساوى مطالع اين چهار برج بخط استوا باشند از جهت آنكه نقصان يكى مساوى تفاوت آن يكى ديگر است]( .

اين بود گفتار شاهمير در بيان عبارت مذكور قوشچى . وجه عنوان ارباع ربيعى و صيفى و خريفى و شتوى در بيان او ظاهر است , زيرا وقتى كه در اقليم رابع مثلا انقلابين بر افق باشند بنحوى كه در قبل گفته آمد هر يك از دو نقطه اعتدال در منتصف منطقة البروج يكى فوق افق بود و ديگرى تحت افق , پس ارباع چهارگانه فصول دو ربع فوق افق بود , و دو ربع تحت آن .

قوله( : و مطالع هر برجى با مغاربش برابر نبود , لكن با مغارب نظيرش برابر بود) مطالع هر برج با مغاربش در آفاق استوائى برابر است به بيانى كه گذشت . و علاوه بر بيان گذشته گوييم : علت تساوى مطالع هر برج با مغاربش در خط استواء اين است كه بسبب قائمه بودن معدل بر افق , مثلثى كه از مطالع و طوالع و افق صورت مى گيرد چون مثلث ا ب ح مثلا در ش ٧٢ با مثلثى كه از مغارب و غوارب و افق صورت مى گيرد چون مثلث ده و برابر است و هر يك از قوس طوالع و غوارب چون ا ح و د و وتر زاويه قائمه كه يكى زاويه ا ب ح و ديگرى