دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٧٥ - اختلاف منظر و انكسار نور

حقيقى كوكب با طول و عرض مرئى آن تفاوت كند و اختلاف يابد .

مثلا در شكل ٤٢ ( ش ٤٢ ) بوزان همان دو شكل قبل - ا - مركز ارض , و - ب - موضع رائى , و - ح - قمر , و لكن - د ه ر ح - عظيمه منطقة البروج .

حال گوييم : چون - ا ح - را امتداد دهيم به - ه - منتهى مى شود كه موضع حقيقى قمر است , و چون - ب ح - را امتداد دهيم به - ر - منتهى مى شود كه موضع مرئى قمر در وقت مفروض خواهد بود . و قوس - ه ر - از منطقة البروج مقدار تفاوت و اختلاف تقويم قمر يعنى اختلاف طول قمر در وقت مفروض خواهد بود . و چنانكه اختلاف منظر سبب اختلاف طول قمر مى شود سبب اختلاف عرض او نيز خواهد شد كما لا يخفى .

تبصره :

هر گاه كوكب بر سمت راس بود خط - ب ح - با خط - ا ح - منطبق و متحد شود و هر دو به يك نقطه رسند و اختلاف منظر در اين صورت منتفى بود , پس اختلاف منظر آنگاه بوقوع مى رسد كه آن دو خط مختلف باشند يعنى بر كوكب متقاطع شوند . و چون متقاطع شوند آن خطى كه از موضع بصر رائى يعنى نقطه - ب - رفته باشد و بفلك البروج و ان شئت قلت بسطح فلك اعلى منتهى شود