دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٢٣٩ - فرق علم تنجيم و علم هيئت و تقسيم اقاليم
شهر نوبه , و جرمى دار ملك حبشه , و بجه از بربر , و اكثر بلاد يمن مثل زبيد و عدن و شحر و نجران و صنعا و سبا و ظفار و قلهات و حضرموت و شهر طيب و معلى و صحار قصبه عمان و طرف جنوبى ارض حجاز و بعض خليج فارس و جزيره كرك و بعض بلاد جنوبى از سند و هند مثل تاندار ساحل بحر هند و سواحل بحر جنوبى و بعض ارض چين مثل جانقو و جانجو . در اين اقليم بيست كوه بزرگ و سى نهر بزرگ واقع است و عامه يا اكثر اهل آن سياه پوست اند .
و مبدء اقليم دوم كه لامحاله آخر اقليم اول است به اتفاق آنجا بود كه نهار اطول سيزده ساعت و ربعى يعنى ١٥ دقيقه فلكى زمانى , و عرض بيست درجه و ربع و خمس يعنى ٢٠ درجه و ٢٧ دقيقه , و وسط آن جايى است كه نهار اطول آن ١٣ ساعت و ٣٠ دقيقه است و عرض آن ٢٤ درجه و نصف سدس درجه است يعنى ٢٤ درجه و ٥ دقيقه . و در اين اقليم واقع است بعضى از بلاد بربر , و بعضى از بلاد افريقا , وسوس از اقصار مغرب , و صعيد مصر , و بعضى از بلاد جزيرة العرب مثل مكه مكرمه و مدينة رسول صلى الله عليه و آله و طائف و جحفه و حجر و قطيف و يمامه و عيداب و هجر ا ز بحرين و هرموز و جيرفت كرمان و تنير قصبه مكران و بيرون و منصوره از سند و معظم بلاد سند و معظم بلاد هند كه از آنجمله است دهلى و كينايت و قنوج , و بعض بلاد چين مانند بيخور دمانجو . و در اين اقليم ٢٧ كوه بزرگ و همچنين به همين عدد ٢٧ نهر عظيم است و رنگ مردم اين اقليم ميان سواد و سمره است .
و مبدء اقليم سوم آنجا بود كه نهار اطول سيزده ساعت و نصف و ربعى باشد يعنى ١٣ ساعت و ٤٥ دقيقه زمانى و عرض آن بيست و هفت درجه و نيم , و وسط آن از آن جايى است كه نهار اطول آن چهارده ساعت و عرض آن سى درجه و سى دقيقه بود . و در اين اقليم است تا هرت عليا و سفلى از افريقا و قيروان و طرابلس مغرب و اسكندريه و مصر و دمياط و قلزم و ايله و بيت المقدس و عسقلان و قيساريه شام و عمان و طبريه و صور و بعلبك و دمشق و كوفه و انبار و نجف و بغداد و مداين و واسط و حلوان و بصره و ابله و عسكر و اهواز و تستر و عبادان و