معرفة القبلة]( تاليف جناب علامه حيدر قلى سردار كابلى متوفى ١٣٧٢ هق رضوان الله تعالى كه از مفاخر عصر ما بوده است , نقل كرده ايم . مبدأ طول آن گرنويچ است , و بيان جداول آن را به قلم خود آن جناب از فصل ١٦ تحفه فارسى او كه ترجمه تحفه عربى اوست اعنى تازى و پارسى تحفه هر دو به قلم خود سردار است , مى آوريم :

([ اكنون كه به توفيق خداوند تعالى , از ذكر طرق استخراج جهت قبله فارغ شديم جداولى بياوريم براى تعيين قبله بلاد , خصوصا بلاد ايران و بلاد عرب ان شاء الله تعالى , تقربا الى الله تعالى , و از او مدد مى خواهيم , و به او توكل مى نماييم . پس بايد دانست كه مشى ما در اين جداول بر استعلام جهت از ارتفاع است بر حسب قواعد حساب مثلثات كرويه . نخست نامهاى شهرها بيارم , آنگاه عرض و طول آنها , پس ارتفاع سمت مكه مكرمه بر افق آن شهر , پس انحراف قبله آنرا از جنوب يا شمال بمشرق يا بمغرب ياد كنم و همه را به ارقام عدديه بنگارم نه به ارقام نجوميه تا هر كس كه از آن بهره يابد . و ارتفاع سمت مكه مكرمه را از آن آوردم تا هم مسافت ميان هر بلد و مكه مكرمه معلوم شود , چه دانسته اى كه مسافت تمام ارتفاع تا نود درجه باشد , و هم ارتفاع آفتاب در روزى كه ميل آفتاب مساوى با عرض مكه مكرمه باشد , و آن در( وله يه) ( ٦ ٣٥ ١٥ ) جوزاء يعنى شش درجه و سى و پنج دقيقه و پانزده ثانيه جوزاء , و در( كح كدمه) ( ٢٣ ٢٤ ٤٥ ) سرطان , يعنى در بيست و سه درجه و بيست و چهار دقيقه و چهل و پنج ثانيه سرطان , چنانچه در آخر طريق دوم از فصل پنجم گذشت .

و اين عرضها و طولها از كتب علماء متاخرين اهل اين فن و از اهل اروپا كه در احراز حقائق كوشش بسيار كرده اند ماخوذ شده . و مبدأ طول چنانچه گذشت گرينويچ است قرب لندن . پس اگر پهلوى نام شهر د ١١ , يا د ١٣ , يا د ١٤ نوشته باشم مرا د آنست كه طول و عرض آن از دائره المعارف بريطانيا طبع يازدهم يا سيزدهم يا چهاردهم ماخوذ شده . و اگر( تقو) نوشته باشم از تقويم البلدان فاضل مشهور الكساندر جانستن انگليسى ماخوذ است . و اگر( مر) نوشته باشم از كتاب