دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١١٠ - تحصيل عرض بلد

بهادرى مناسب است نه با زيج بهادرى . زيرا كه زيج بهادرى فقط در باب اول و دوم مقالت نخستين آن در محاسبات ضروريه ارقام هنديه و ارقام ستينى و مصطلحات و مرموزات دفتر تقويمى است كه باز در استخراج مطالب هيوى از جداول زيج و مسائل هندسى آن دخلى تام دارند , و ديگر مقالات و ابواب آنها همگى در هيات و نجوم است كه هفت مقالت است , و هر مقالت مشتمل بر چند باب و هر باب بر چند فصل . اما جامع بهادرى است كه بتعبير مؤلف در مفتتح آن , مشتمل بر اهم مسائل فنون اربع رياضى يعنى هندسه و مناظر و حساب و هيات است كه بر شش خزينه و هر خزينه بر چند حرز و هر حرز بر چند انكشاف ترتيب داده شده است . و در هر فن امهات و اصولى بيان فرموده است كه يك عالم رياضى را بمنزلت مفتاح در آن فنون است .

علاوه اين كه در ابتداى جامع بهادر خانى تصريح فرموده است كه اين كتاب مفتاح الرصد است بدين عبارت :

[ واضح باد كه چون به استعانت اين كتاب بى ضم رساله اى و كتابى ديگر , تنقيح همگى مراتب رصد كواكب و وضع زيج جديد به احسن وجوه ممكن است , بدين حيثيت آن را مفتاح الرصد توان خواند , و ليكن از آنجا كه در حقيقت سبب فاعلى و غائى اين تاليف ذات سامى ممدوح ( جناب احتشام الدوله مبارز الملك راجه خان بهادر نصرت جنگ . . . ) است بدين لحاظ به جامع بهادر خانى موسوم ساختن عين مستحسن باشد] . ( ص ٣ و ٤ ط ١ )

پس صواب اين بود كه عبارات كتاب را در تعريف جامع بهادرى قرار مى داد , و در آخر به جاى وله كتاب جامع بهادرى , مى فرمود : وله كتاب الرصد المعروف بالطغيانى . و بدون شك و ترديد صاحب اعيان الشيعه , زيج بهادرى را به اوصاف جامع بهادرى تعريف فرموده است .

باز در تاييد گفتارم اين كه بدان نحو كه در اعيان الشيعه , معظم له را نام برده است چنانست كه خود وى در اول جامع بهادرى به نام خود و نام پدرش تصريح كرده است بدين عبارت :