دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٨٧ - دائره وسط سماء رؤيت , يا دائره عرض اقليم رؤيت

از دو قطب او مى گذرند , و آن دو نقطه مشرق و مغرب اعتدال بود كه محل تقاطع معدل با افق است , در اينجا نيز چون دائره اقليم رؤيت بدو قطب افق و دو قطب منطقة البروج گذرد آن دو نيز از دو قطب اين گذرند و آن دو نقطه طالع و غارب بود كه محل تقاطع منطقة البروج با افق است .

و بر اين قياس آنچه را كه در عرض بلد و دائره نصف النهار گفته ايم و يا در بعد گفته آيد .

بدين مناسبات جناب استاد علامه شعرانى قدس سره العزيز دائره عرض اقليم رؤيت را به دائره عرض منطقة البروجى , تعبير مى فرمود .

آنچه كه در پايان درس ٢٦ در ترسيم معدل النهار و دائره نصف النهار و قطبين افق به مجاذات آنها بر سطح كره ارض گفته آمد , در اينجا نيز بهمان بيان در ترسيم منطقة البروج و دائره وسط سماء رؤيت و قطبين افق جارى است چنانكه در كره مصنوعه سماوى اين امور را معمول مى دارند .

تبصره : عرض اقليم رؤيت را( عرض محكم) نيز مينامند , و لكن شهرت با اول است .

خلاصه تعريف دائره وسط سماء رؤيت و يا عرض اقليم رؤيت و تعريف قوس عرض اقليم رؤيت اين كه : دائره وسط سماء رؤيت عظيمه ايست كه بدو قطب فلك البروج و دو قطب افق گذرد , و دو قطب آن دو نقطه طالع و غارب بود . و تنصيف كند هر يك از نصف ظاهر و نصف خفى از فلك البروج را . و قوسى كه از اين دائره ميان افق و قطب فلك البروج , يا ميان فلك البروج و قطب افق از جانب اقرب افتد آنرا عرض اقليم رؤيت گويند .

مثال : ( شكل ١٠ )

ا ب ح د ‌ دائره افق بر قطب ه .

ا وح ‌ منطقة البروج بر قط ر .

ب ه د ‌ وسط سماء رؤيت بر دو قطب ا و ح كه دو نقطه طالع و غارب اند .