دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٦ - تقسيم دائره

درس ٢ : تقسيم دائره

محيط دائره را خواه عظيمه و خواه صغيره به ٣٦٠ قسم متساوى قسمت كنند , و هر قسم را جزء و درجه خوانند , و نيز هر درجه را به ٦٠ قسم متساوى قسمت كنند و هر قسم را دقيقه گويند . و هر دقيقه را به ٦٠ قسم متساوى و هر قسم را ثانيه گويند . و هكذا هر ثانيه را به ٦٠ ثالثه , و ثالثه را به ٦٠ رابعه , و رابعه را به ٦٠ خامسه تا بدان قدر كه حاجت افتد .

هر خط مستقيم كه دائره را به دو پاره كند , آن را وتر گويند . و هر پاره دائره را قوس گويند . و هر گاه وتر به مركز دائره بگذرد , قطرى از اقطار دائره بود .

مقدار درجات و دقائق و ديگر اقسام ياد شده هر قوس , مقدر زواياى مركزى دائره است . مثلا زاويه اى كه ١٥ درجه است معنى آن اين است كه قوس آن ١٥ درجه است . به اين بيان راس زاويه را كه نقطه تقاطع دو خط است مركز قرار دهيم و دائره اى بر آن رسم كنيم , قوسى از اين دائره كه در برابر زاويه است مقدار ( شكل شماره ١ )