دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٤٢ - افلاك كلى و جزئى

و نيز در همين باب ياد شده كه در حركات و مقادير حركات افلاك كواكب سياره است , مقادير حركات آنها را مطابق رصد سمرقند كه اساس زيج الغ بيكى است و تاريخ آن( ضما) است , آورده است كه آشنائى بدانها نيك مفيد افتد , و نقل آن در اينجا بسيار مناسب نمايد , و به برخى از اصطلاحات فلكى مانند( حركت خاصه) آگاهى حاصل شود و ما آن را از روى زيج الغ بيكى تصحيح كرده در اينجا مى نگ اريم , و اگر بخواهيم آن مقادير را از ازياج ارصاد ديگر بدانيم باز در وقت آن گفته آيد هر چند تفاوت اين مقادير باختلاف ارصاد و ازياج اندك است . كيف كان در باب مذكور گويد :

حركات افلاك ممثله , مساوى حركت فلك ثوابت بود . و به اينحركت جميع اوجات حركت كند الا اوج قمر , و اوج حامل عطارد .

حركت خارج مركز شمس در هر شبانه روزى پنجاه و نه دقيقه و هشت ثانيه و بيست ثالثه باشد .

حركت حامل زهره در هر شبانه روزى مساوى حركت خارج مركز شمس است . حركت حامل عطارد در هر شبانه روزى ضعف حركت خارج مركز شمس است كه ٤٠ ١٦ ٥٨ ١ است .

حركت حامل زحل در هر شبانه روزى دو دقيقه و سى پنج ثالثه باشد .

حركت حامل مشترى در هر شبانه روزى چهار دقيقه و پنجاه و نه ثانيه است .

حركت حامل مريخ در هر شبانه روزى سى و يك دقيقه و بيست و شش ثانيه و چهل ثالثه است .

و حركت حايل قمر در هر شبانه روزى بيست و چهار درجه و بيست و دو دقيقه و پنجاه و سه ثانيه .

حركت مدير عطارد در هر شبانه روزى مثل حركت خارج مركز شمس است .

حركت فلك جوزهر قمر كه حركت رأس و ذنب را بدان نسبت نمايند , چنانكه گفته آيد در هر شبانه روزى سه دقيقه و يازده ثانيه باشد .

حركت فلك مايل قمر در هر شبانه روزى يازده درجه و نه دقيقه و هفت ثانيه و