دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٢٤١ - فرق علم تنجيم و علم هيئت و تقسيم اقاليم

باشد يعنى ١٤ ساعت و ٤٥ دقيقه , و عرض آن سى و نه درجه الا عشر درجه يعنى ٣٨ درجه و ٥٤ دقيقه . و وسط آن جايى است كه نهار اطول آن پانزده ساعت است و عرض آن چهل و يك درجه و ربع درجه . و در اين اقليم است بلاد اندلس و بعض بلاد روم مثل عموريه و قونيه و اقصرى و قيصريه و سيوان و ارزن روم و ديار ارمينيه و شيروان و طرابزون و اخلاص و ارزنجان و خوارزم و بخارا و نسف و سمرقند و كش و اچاچ و اسفيجاب و روميه كبرى و جرجانيه خوارزم و بخارا و زمخشر و هزار اسف و حدود طراز و خجند و فرغانه و حدود كاشغر و ختن و تبت و روس و اقصى بلاد ترك ( كش را شهر سبز , و فرغانه را اندجان , و نسف را قرشى نيز گويند ) . در اين اقليم سى كوه بزرگ و پانزده نهر عظيم است و رنگ مردم اين اقليم سفيد است .

و مبدء اقليم ششم آنجا بود كه نهار اطول پانزده ساعت و ربعى باشد يعنى ١٥ دقيقه باشد , و عرض آن چهل و سه درجه و ربع و ثمن درجه يعنى ٤٣ درجه و ٢٢ دقيقه , و وسط آن جايى بود كه نهار اطول پانزده ساعت و نيم يعنى ١٥ ساعت و ٣٠ دقيقه بود , و عرض آن چهل و پنج درجه و ربع و عشر درجه يعنى ٤٥ درجه و ٢١ دقيقه . و در اين اقليم واقع است شمال اندلس و بلاد طائفه اى از فرنگستان و قسطنطنيه از بلاد روم , و بلاد روس و صقالبه و بلاد آس و الان و طراز و مالق و بيش بالق و موقان و خزر و سقسين و معظم تركستان يعنى اكثر بلاد ترك و قراقوم و خان بالغ و آذر كند و كاشغر و بعض مساكن اتراك شرق . و در اين اقليم يازده كوه بزرگ و چهل نهر عظيم است . و اهل اين اقليم به رنگ اشقرند يعنى سرخ فام اند .

و مبدء اقليم هفتم جائى بود كه نهار اطول پانزده ساعت و نصف و ربعى بود يعنى ١٥ ساعت و ٤٥ دقيقه , و عرض چهل و هفت درجه و خمس درجه كه ١٢ دقيقه است . و وسطش آنجا بود كه نهار اطول او شانزده ساعت , و عرض چهل و هشت درجه و نصف و ربع و ثمن درجه يعنى ٤٨ درجه و ٥٢ دقيقه . و آخرش نزد جمهور جائى بود كه نهارش شانزده ساعت و ربعى باشد و عرض آن