دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٩٥ - اختلاف منظر و انكسار نور

طول و عرض باهم : كواكب قريب بارض خصوصا قمر را گاه چنان مى شود كه مواضع حقيقى اين كواكب , مخالف مواضع مرئى مى شود هم در طول و هم در عرض . بيانش آنستكه خط خارج از مركز عالم بمركز كوكب تقاطع مى كند با خطى كه از موضع ناظر بمركز كوكب رفته است , و اين زاويه تقاطع را زاويه اختلاف منظر گويند , و صورتش اين است ش ٥٥ .

و ارتفاع موضع مرئى كوكب بقدر اين زاويه از ارتفاع حقيقى كمتر مى شود و اين وقتى است كه كوكب بر سمت الراس نباشد , و اگر بسمت راس باشد هر دو خط بر يكديگر منطبق مى شود .

و هر چند كوكب از سمت راس دورتر و بافق حسى نزديكتر باشد اختلاف منظر بيشتر باشد , و غايتش وقتى باشد كه كوكب بر افق حسى بود .

و چون دو دائره عرض گذرانيم يكى بموضع حقيقى كوكب , و آن طرف خطى بود كه از مركز عالم بمركز كوكب گذشته منتهى شده باشد بسطح فلك اعلى , و