دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤٦٥

اين نقطه اعتدال بسمت القدم رسد نقطه اعتدالى كه در سمت القدم بود بر سمت راس رسيده باشد , پس همين برهان در تعادل و تساوى آن ارباع جارى باشد , بلكه در زمان اول همين برهان در تساوى ارباع خفيه جارى است , لكن چون غرض بيان تساوى مطالع است و آن ارباع طالع نيست پس برهان در زمان طلوع ايشان اجراء بايد نمود]( .

اين بود كلام شاهمير در اينمقام . و تصوير آنچه گفته است در ش ٦٩ روشن است فتبصر .

به بيان ديگر عبارت قوشچى باز مى گرديم :

قوله( : و با ديگر قوسهاى متساوى از فلك البروج الى قوله : و مطالع آن كه يكطرفش احد الانقلابين باشد كمتر بود) .

در پايان درس دوازدهم ( ش ٥ ) گفته ايم كه هر يك از اضلاع سه گانه مثلث چه مثلث در سطح مستوى , و چه مثلث در سطح كروى وتر زاويه مقابل خود است . و در همان درس دانسته ايم كه در هر مثلث وتر زاويه بزرگتر اطول است . و در درس نهم گفته ايم كه زواياى سه گانه مثلث در سطح مستوى , معادل دو قائمه است , اما زواياى سه گانه مثلث بر سطح مستدير , اعظم از دو قائمه است , و الان بخوبى تصديق مى فرمائيد كه اعظم از دو قائمه تا سه قائمه را شامل است , يعنى در مثلث مستدير ممكن است كه هر سه زاويه آن قائمه باشد .

مثلا در ( ش ٧٠ ) ا ب افق استوائى باشد بر قطب ح كه بر سمت راس واقع است . و مى دانيم كه در آفاق استوائى معدل النهار از سمت راس مى گذرد , پس ا ح معدل النهار بوده باشد و هم مى دانيم كه دائره نصف النهار در همه آفاق از سمت الراس مى گذرد پس ب ح دائره نصف النهار بوده باشد .

در آفاق استوائى معدل بر افق قائم است پس زاويه ح ا ب قائمه است . و نيز دائره نصف النهار در همه آفاق بر دائره افق قائم است , پس زاويه ا ب ح قائمه خواهد بود و چون دائره نصف النهار قائم بر افق است , و معدل النهار نيز در آفاق استوائى قائم بر افق است , و با يكديگر در سمت راس تقاطع مى كنند پس زاويه