دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٥٤ - افلاك كلى و جزئى

شد , ذكر نكرده است . پس اگر وقتى ديگر بعد از مواضع ياد شده بخواهيم مواضع اوجات ياد شده را كه بحركت ثوابت متحركند معلوم كنيم در هر هفتاد سال شمسيه يكدرجه , و در هر يكسال شمسى پنجاه ثانيه و يك ثالثه , و در هر شبانه روزى هشت ثالثه بر اين مواضع مذكور افزائيم , مواضع آنها اعنى اوجات در وقت مطلوب بدست آيد ) .

اما جوزهرات :

راس زحل ( يعنى عقده راس آن ) مقدم است بر اوج او بصد و پنجاه درجه , و ذنب او ( يعنى عقده ذنب زحل ) متاخر است از اوج او بسى درجه .

و راس مشترى مقدم است بر اوج او بهشتاد و دو درجه .

و راس مريخ مقدم است بر اوج او بنود و چهار درجه .

و راس زهره مقدم است بر اوج او بنود درجه .

و راس عطارد متاخر است از اوج او بنود درجه .

اين بود سخن قوشچى در مواضع اوجات و جوزهرات ياد شده بحسب رصد سلطان الغ بيك ميرزا گوركان در سمرقند كه زيج الغ بيكى از آن نگارش يافته است .

تبصره :

چون راس و ذنب دو نقطه متقابل اند يعنى فاصله ميان آن دو نصف دور است كه يكصد و هشتاد درجه است پس هر گاه فاصله ميان يكى از دو عقده كوكبى تا اوج آن بدست آيد , كمال آن تا صد و هشتاد درجه كه در درس دوم گفته آمد , فاصله عقده ديگر تا اوج آن كوكب خواهد بود چنانكه قوشچى بدين وجه فاصله راس و ذنب زحل را تا اوج گفته است , تا ديگرها به همين وزان دانسته شوند .

فائده :

شاهمير در شرح فارسى هيئت قوشچى گفته است كه بعضى از منجمان برآنند كه در وقت بناء عالم اوجات و جوزهرات تمام در نقطه اول حمل مجتمع بودند . سپس شاهمير پس از نقل اين قول گفته است : و اين سخن منافات دارد