دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٨٨ - اختلاف منظر و انكسار نور

يكديگر باشند تا نصف دور , و دو زيادت از نصف دور كه هر يك تمام يكى از آنقوس كم از نصف دور باشد تا دور , و نيز لازم آيد كه جيب موازى با قطرى از اقطار دائره بود .

مثال :

در ش ٥٢ : ا ب قوسى از دائره ا ب ح و ر بر مركز د و ب د و و نيز ر دح هر يك قطرى از اقطار اين دائره اند . و مطلوب جيب قوس ا ب است . پس گوييم كه قطر ب د و بر يك طرف قوس ا ب كه ب است مى گذرد , و چون از طرف ديگر اين قوس كه ا است عمود ا ح را بر قطر ب د و فرود آوريم , خط ا ح جيب قوس ا ب خواهد بود .

تبصره :

مى دانيم كه قوس ا ر تمام قوس ا ب تا ربع دور است و چون بخواهيم جيب آن را رسم كنيم مطابق تعريف مذكور خط اه جيب قوس ا ر خواهد بود . و اه موازى و مساوى با ح د است و نيز ا ح موازى و مساوى با ه د است پس نتيجه اين كه , چنانكه هر يك از دو قوس ا ب , ا ر متمم يكديگرند , از موقع عمود جيب هر يك تا منتصف قطر كه مركز دائره است نيز مساوى با جيب تمام هر يك است . يعنى ا ح كه جيب قوس ا ب است , ح د جيب قوس ا ر است زيرا كه ح د مساوى با اه است كه جيب قوس ا ر تمام قوس ا ب است . و همچنين اه كه جيب قوس ا ر است , ه د