تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب - قمی مشهدی، محمدرضا - الصفحة ٣٢٥ - تفسیر سوره یوسف
و قرأ [١] قالون و البزیّ:«بالسّوّ»علی قلب الهمزه واوا،ثمّ الإدغام.
إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ
(٥٣):یغفر میل النّفس،و یرحم من یشاء بالعصمه.
أو:یغفر المستغفر لذنبه،المعترف علی نفسه،و یرحم من استرحمه ما أستغفره ممّا ارتکبه.
وَ قٰالَ الْمَلِکُ ائْتُونِی بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِی
:أجعله خالصا لنفسی.
فَلَمّٰا کَلَّمَهُ
،أی:فلمّا أتوا به،فکلّمه و شاهد منه الرّشد و الذّکاء،و استدلّ بکلامه علی عقله،و بعفّته علی أمانته.
قٰالَ إِنَّکَ الْیَوْمَ لَدَیْنٰا مَکِینٌ
:ذو مکانه و منزله أَمِینٌ (٥٤)مؤتمن علی کلّ شیء.نقل [٢] أنّه لمّا خرج من السّجن،اغتسل و تنظّف،و لبس ثیابا جددا.فلمّا دخل علی الملک قال:«اللّهمّ إنّی أسألک من خیره،و أعوذ بک بعزّتک و قدرتک [٣] من شرّه».ثمّ سلّم علیه،و دعا له بالعبریّه.فقال:ما هذا اللّسان؟فقال:لسان آبائی.
و کان الملک یعرف سبعین لسانا.فکلّمه بها،فأجابه بجمیعها.فتعجّب منه،فقال:
إنّی أحبّ أن أسمع رؤیای منک.فحکاها،و نعت له البقرات و السّنابل و أماکنها، علی ما رآها.فأجلسه علی السّریر،و فوّض إلیه أمره.
قٰالَ اجْعَلْنِی عَلیٰ خَزٰائِنِ الْأَرْضِ
:ولّنی أمرها.و الأرض أرض مصر.
و فی تفسیر علیّ بن إبراهیم [٤]:یعنی علی الکناریج [٥] و الأنابیر [٦].
إِنِّی حَفِیظٌ
لها ممّن لا یستحقّها عَلِیمٌ (٥٥)بوجوه التّصرّف فیها.
و قیل [٧]:لعلّه [٨]-علیه السّلام-لمّا رأی أنّه یستعمله فی أمره لا محاله،آثر ما تعمّ فوائده و تجلّ عوائده.
٥٢٥١
و فی عیون الأخبار [٩]:حدّثنا أحمد بن زیاد بن جعفر الهمدانیّ-رضی اللّٰه عنه-
[١] أنوار التنزیل ٤٩٩/١.
[٢] أنوار التنزیل ٤٩٩/١.
[٣] لیس فی أ،ب،ر.
[٤] تفسیر القمیّ ٣٤٦/١.
[٥] المصدر:الکنادیج.و هو جمع الکندوج شبه مخزن من تراب أو خشب،توضع فیه الحنطه و غیرها.و الکناریج-جمع الکرنج کقرطق- الحانوت أو متاع حانوت بقّال.
[٦] الأنابیر-جمع أنبار-:بیت التاجر الّذی یجمع فیه المتاع و الغلال.
[٧] أنوار التنزیل ٥٠٠/١.
[٨] أ،ب:لعل.
[٩] العیون ١٣٨/٢،ح ٢.