قسم دوم از مكاسب محرمه، كسب با اعيانى است كه به منظور استفاده و منفعت حرام ساخته شده‌اند؛ اگر چه شأنيت براى استفاده حرام داشته باشند. اين بر چند نوع است: نوع اول، اعيانى است كه از آنها جز حرام، منفعت ديگرى قصد نمى‌شود كه از جمله آنها مى‌توان از امور زير نام برد:

١. هياكل پرستش .... بى‌ترديد خريد و فروش اين اشيا حرام و باطل است.

مرحوم امام سپس از گروهى از فقها بر حرمت خريد و فروش اين اشيا نقل اجماع مى‌كنند و در ادامه مى‌فرمايند:

آنچه بيان شد در موردى بود كه علم به ترتّب حرام بر آن شى‌ء داشته باشيم، اما بعيد نيست كه ما به دليل اهميت موضوع، حكم صورتى كه ظن و بلكه احتمال ترتب حرام بر آن شى‌ء برود نيز همانند آن باشد...

اما بحث از آلات و ادوات قمار و لهو و لعب و ظروف طلا و نقره و دراهم مغشوشه، نظير بحث از هياكل عبادت است؛ بنابراين نيازى به تكرار آنها نيست. (٦)

آنچه ملاحظه گرديد برخى از اقوال فقها در اين مسأله بود. اما در مورد اخبارى كه در اين باب وارد شده است بايد دانست كه از ميان رواياتى كه درباره موسيقى وارد شده است، به روايتى كه حاوى لفظ «موسيقى» باشد، برخورد نكرده‌ايم، ولى رواياتى وجود دارد كه در آنها از برخى آلات و ادوات موسيقى همراه با نهى و نكوهش نامى به ميان آمده است. تعدادى از اين روايات را در باب صدم از ابواب «مايكتسب به» از كتاب تجارتِ وسائل الشيعه، تحت عنوان «باب تحريم استعمال و معامله انواع

(٦) المكاسب المحرمه، ج١.