فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣١ - نقد تورم اصول و ديدگاههاى امام خمينى احمد مبلّغى
بسيار دارد؛ به همين دليل بحث از اين مباحث را دربابى از فقه قانع كننده نمىبيند، بلكه از آن نظر كه منظور او اجتهاد دراحكام است، مناسب مىداند كه به تنقيح اين مباحث ـ كه كاركردى عام دارد ـ دراصول بپردازد، هرچند كه درماهيّت اصولى نيست.
ـ قواعد مورد استفاده و استدلال در اثبات قاعده اصولى؛
گاه استدلال و اثبات يك قاعده اصولى نيازمند استفاده از قواعد دانشهاى ديگر است؛ از اين رو بسيارى از اصوليان دراين موارد به بحث از اين قواعد مىپردازند.
بديهى است چنين استفاده اى ابزارى است و اثبات و بررسى اين قواعد، مقصود اصلى بحث را تشكيل نمىدهد.
قواعد هردانش را در زير جداگانه بررسى مىكنيم؛
منطق؛
منطق ابزارى براى انديشيدن و چارچوبى براى استدلال است. قالبهاى منطقى در دانشهاى گوناگون و بويژه دانشهاى عقلى كه استدلالهاى پيچيده را درخود جاى داده اند، كاربردى چشمگير دارد.
اصول دانشى عقلى است، باراهى ناهموار و مسيرى سنگلاخ.دراين راه از خطر فرورفتن استدلال دركام اشتباه غافل نبايد ماند. با بهره گيرى از ابزار منطق مىتوان راه را بهتر و با اطمينان بيشتر پيمود.
وحيد بهبهانى بهره گيرى از منطق را در اصول يك ضرورت مىشمرد و دليل آن را هجوم شبهات به عرصه بحث اصولى معرّفى مىكند. از ديدگاه او علم اصول از علومى است كه شكها و شبهه بى حدّ و حصر را درخود جمع كرده است. وى اضافه مىكند:در علومى اين چنين جزبا منطق نمىتوان به درستى استدلال كرد. (٢٢)
بهره گيرى از منطق گاه طرحِ برخى از قواعد منطقى را ضرورى مىسازد.
(٢٢) الفوائد الحائرية،ص٣٣٦.