فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٦ - گفتگو (ابعاد فقهى امام خمينى(ره))
سوءال دوم: به چه دليل حكم ولى امر برمردم نافذ و الزام آور است؟
اين دو سوءال باهمديگر تفاوت دارند و جواب سوءال دوم(اطيعوا اللّه واطيعوا الرسول و أولى الامر منكم) به درد جواب اول نمىخورد.
درسوءال اول دليل حكم را مىپرسيم، چون بالاخره دراين حكم مباحى ، واجب يا حرام شده است يا احياناً واجبى، حرام يا حرامى،واجب شده است واين كار حتماً بايد دليل داشته باشد، ولى سوءال دوم چيز ديگرى است و در سوءال دوم پرسش مىشود كه چرا حكم ولى امر براى عامه مردم الزام آور است؟
پاسخ سوءال نخست اين است كه: دليل حكم حاكم بايد يكى از عناوين ثانوى كه شرع آن را ملزم معرفى كرده، مثل «ضرر»، «ضرورت و اضطرار»، «ترس»، «خطر»، «نجات دادن نفس محترمه از هلاكت» و امثال آنها باشد.
وقتى ولى امر به تحقق عنوانى از عناوين ثانويه اطمينان پيدا كرد، مىتواند به موجب آن عنوان حكم بكند؛ مثلا حكم كند كه براى دفع دشمن،مردم بايد ماليات فوق العاده بدهند، يا خدماتى را پشت جبهه انجام بدهند. ولى امر بدون وجود چنين عنوان الزام آورى نمىتواند حكم بكند و مردم را ملزم كند.
ولى درپاسخ به سوءال دوم بايد به ادله اطاعت از ولى امر تمسك كرد، از قبيل {اطيعو اللّه و اطيعوا الرسول و أولى الامرمنكم } .
حتى در صورتى كه كسى به تحقق آن عناوين ثانوى اطمينان پيدا نكند، باز آن حكم براى اوالزام آور است، چون دليل الزام براى عامه مردم ادله طاعت از ولى امر است، نه عناوين ثانويه.
با توضيحى كه اين جاداديم، اين عناوين ثانوى براى خود ولى امر امت، ملاك حكم است، نه براى مردم ملاك الزام.