الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٢ - معانى«اما»

تجزيه و تركيب‌

ان: شرطيه.

امرأة: فاعل است براى فعل مقدّر كه مفسّر آن « خافت » مى‌باشد.

خافت: فعل ماضى، مفرد، مؤنث، غائب، ثلاثى مجرد از باب فرح، يفرح، لازم، معلوم، اجوف واوى.

قوله: قد قيل ذلك ان حقّا و ان كذبا:

تجزيه و تركيب‌

قد: حرف تحقيق، غير عامل.

قيل: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، مجهول، ثلاثى مجرد، از باب نصر، ينصر، اجوف واوى.

ذلك: اسم اشاره، نائب فاعل براى « قيل » .

ان: حرف شرط.

حقّا: خبر است براى « كان » مقدّر كه با اسمش حذف شده و فعل شرط است براى « ان » و جواب شرط بقرينه « قد قيل ذلك» محذوف است.

واو: عاطفه.

ان: شرطيه.

كذبا: خبر است براى « كان » مقدّر كه با اسمش حذف شده و فعل شرط است براى « ان » و جواب شرط بقرينه « قد قيل ذلك» محذوف است.

قوله: على ما جيئ بها لاجله: ضمير در « بها » به « امّا » و در « لاجله » به « ما » راجع است.