الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩٢ - مقاله برخى ديگر از ادباء در توجيه بدليت«اذ» از«اليوم»

قوله: انّ محلّا و انّ مرتحلا الخ:

تجزيه و تركيب‌

انّ: از حروف مشبهة بالفعل، عامل، مبنى.

محلّا: اسم است براى « انّ » و خبرش كه « لنا » باشد محذوف است.

واو: عاطفه.

انّ مرتحلا: جمله « انّ » با اسم و خبرش كه محذوفاست معطوف به جمله قبل مى‌باشد و تقدير آن چنين است:

انّ محلّا لنا و انّ مرتحلا لنا.

واو: عاطفه.

انّ: از حروف مشبهة بالفعل.

في: حرف جرّ.

السّفر: مجرور به « فى » ، متعلق به « استقرّ » خبر مقدّم براى « انّ » .

اذ: حرف تعليل.

مضوا: فعل ماضى، جمع، مذكر، غائب ثلاثى مجرد، از باب ضرب، يضرب، ناقص يائى، لازم.

مهلا: اسم مؤخّر براى « انّ » .

قوله: انّما يصحّ ذلك كلّه: مشاراليه « ذلك » حمل « اذ » بر معناى تعليل در امثله مذكور مى‌باشد.

قوله: لا يثبتون هذا القسم: مقصود از « هذا القسم» قسمى است كه « اذ » حرف تعليل باشد.

قوله: و قال ابو الفتح: از ادبائى است كه شاگرد ابو على فارسى بوده است.