الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٠ - گمان ابن مالك و رد آن

استفهام و « واو » نبوده بلكه « او » و بسيط مى‌باشد و طبق اين قرائت « او » بمعناى « بل » مى‌باشد.

و در كلمه « او » كه آيه ذيل مشتمل بر آنست اختلاف مى‌باشد:

و ارسلناه الى مائة الف او يزيدون‌ ( و فرستاديم يونس را بطرف قومى بالغ بر صد هزار نفر بلكه بيشتر از آن).

فرّاء مى‌گويد:

« او » در اين آيه بمعناى « بل » بوده و تقدير: بل يزيدون مى‌باشد و در تفسير چنين آمده و از طرف ديگر در عربيّت نيز صحيح است كه « او » بمعناى « بل » باشد از اينرو هيچ مانعى ندارد كه « او » در اين آيه بمعناى « بل » تقدير شود.

و برخى از كوفيون گفته‌اند:

« او » در آيه شريفه بمعناى « واو » مى‌باشد.

اهل بصره نيز در آن اقوالى داشته كه بآنها اشاره مى‌شود:

بعضى گفته‌اند:

« او » بمعناى ابهام است.

برخى ديگر گفته‌اند:

بمعناى تخيير بوده و تقدير آيه: اذا رآهم الرّائى‌ تخيّر بين ان يقول هم مأة الف او يقول هم اكثر (زمانيكه بيننده ايشان را ببيند مخيّر است بين اينكه بگويد ايشان صد هزار نفر بوده يا بگويد ايشان بيشتر هستند). مى‌باشد.

اين معنا را ابن شجرى از سيبويه نقل نموده است.

مصنّف گفته است:

در ثبوت اين گفتار از سيبويه شك و ترديد مى‌باشد و اساسا بايد توجّه داشت كه تخيير بين دو چيزى كه يكى از آندو در مواقع موجود نيست صحيح نمى‌باشد پس چطور در آيه بتوان بآن ملتزم شد.

پاره‌اى ديگر از اهل بصره گفته‌اند: