الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٩ - فرق بين اينقسم از«الا» با«غير»

قاعده‌اش را بيان نموديم.

شرح‌

قوله: و تفارق الّا هذه: مشاراليه « هذه » الّا بمعناى « غير » مى‌باشد.

قوله: انّه لا يجوز حذف موصوفها: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: و نظيرها فى ذلك الخ: ضمير در « نظيرها » به « الّا » عود كرده و مشاراليه « ذلك » عدم جواز حذف موصوف مى‌باشد.

قوله: الجمل و ظروف: مثال صفت واقع شدن جمله نظير:

مررت برجل قام ابوه.

در اينمثال « قام ابوه» صفت است براى « رجل » .

و مثال صفت واقع شدن ظرف مانند:

مررت برجل عندك.

در اينمثال « عندك » ظرف است و صفت مى‌باشد براى « رجل » .

قوله: انّه لا يوصف بها الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » بوده و در « بها » به « الّا » راجع است.

قوله: عندى درهم الّا دانق: يعنى نزد من است يك درهم كه اين صفت دارد غير از دانق مى‌باشد چه آنكه « درهم » شش دانق مى‌باشد.

شاهد در « الّا دانق» است كه صفت براى « درهم » قرار گرفته.

قوله: لانّه يجوز الّا دانقا: ضمير در « لانّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد و وجه جواز نصب « دانق » بعنوان مستثنا اينستكه « درهم » چون شامل يك دانق و بيشتر از آن مى‌باشد لاجرم استثناء « دانق » از آن صحيح است.

قوله: يمتنع الّا جيد: به رفع « جيّد » تا صفت باشد براى « درهم » .

و وجه امتناع آن اينستكه استثنائش از « درهم » صحيح نيست.

قوله: لانّه يمتنع الّا جيدا: ضمير در « لانّه » بمعناى « شأن » بوده و نصب « جيدا »