الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢١ - گمان ابن مالك و رد آن

قوله: او فيه للابهام: ضمير در « فيه » به بيت توبه راجع است.

قوبه: جاء الخلافة او كانت له قدرا:

تجزيه و تركيب‌

جاء: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرّد، لازم و متعدّى، از باب ضرب، يضرب، اجوف يائى و مهموز اللّام، و چون فاعلش مؤنث مجازى و لفظى است در تأنيث و تذكير آن دو وجه جائز است و در اينجا مذكر آورده شده.

الخلافة: اسم، مؤنث مجازى، فاعل براى « جاء » .

او: حرف عاطف بمعناى « واو » .

كانت: فعل ماضى، مفرد، مؤنث، غائب، ثلاثى مجرّد از باب نصر، ينصر، فعل ناقص، ضمير « هى » در آن اسمش مى‌باشد.

له: جار و مجرور، متعلق به « قدرا » .

قدرا: خبر براى « كانت » .

كاف: حرف جرّ.

ما: مصدريه غير زمانيه.

اتى: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرّد، از باب ضرب، يضرب، متعدى.

ربّه: مضاف و مضاف‌اليه، مفعول براى « اتى » .

موسى: اسم، مقصود، فاعل براى « اتى » .

على قدر: جار و مجرور، متعلّق باستقرّ، حال براى « موسى » .

قوله: و كان سيّان ان لا يسرحوا نعما:

تجزيه و تركيب‌

كان: از افعال ناقصه، فعل ماضى، ضمير شأن اسم آن مى‌باشد.