الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٣ - استدلال بر وجود معناى شرط در«اما»

قوله: فامّا الّذين آمنوا فيعلمون‌ الخ: آيه (٢٦) از سوره بقره.

تجزيه و تركيب‌

امّا: شرطيّه باينمعنا كه نائب از ادات شرط و جمله شرطيه مى‌باشد نه آنكه براى افاده معناى شرط وضع شده باشد همچون ساير ادات شرط لذا ادباء گفته‌اند « امّا » از اغرب ادات شرط محسوب ميشود. بنابراين معناى آيه آنستكه مخاطبين بقرآن كه بآن ايمان آورده‌اند در آينده علم پيدا مى‌كنند كه آنچه در آنست حق و از جانب حقتعالى است چنانچه آندسته از آنهائيكه بآن ايمان نياورده‌اند در آينده خواهند گفت كه ...

الذين: موصول، مبتداء.

آمنوا: فعل ماضى، جمع، مذكر، غائب، صله و عائد.

فاء: جزاء و جواب.

يعلمون: فعل مضارع، جمع، مذكر، غائب، جواب شرط و خبر.

انّ: از حروف مشبهة بالفعل.

ه: اسم براى « انّ » .

الحق: خبر براى « انّ » و جمله « انّ با اسم و خبرش در موضع نصب است تا مفعول براى « يعلمون » باشد.

من: حرف جرّ.

ربّ: مجرور به « من » ، متعلق باستقرّ، حال است از « الحق » مضاف.

هم: ضمير، متصل، مجرور، مضاف‌اليه.

واو: عاطفه.

امّا: شرطيه بهمان معنائى كه ذكر نموديم.

الذين: موصول، مبتداء.

كفروا: فعل ماضى، جمع، مذكر، غائب، صله و عائد براى « الذين » .