الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥٣ - رأى ثعلب در آيه شريفه مذكور

قوله: لنعلم اىّ الحزبين احصى: آيه (١٢) از سوره كهف.

تجزيه و تركيب‌

نعلم: فعل مضارع، صيغه متكلّم مع الغير، ثلاثى مجرد، متعدى به دو مفعول، فعل و فاعل، و فاعل ضمير مستتر است در آن.

اىّ: اسم، مضاف، استفهاميه، مبتداء.

الحزبين: اسم، مضاف‌اليه.

احصى: اسم تفضيل، مفرد، خبر براى « اىّ » و جمله اسميّه « اى الحزبين احصى» قائم مقام دو مفعول مى‌باشد.

قوله: و جملة الاستفهام مستأنفة: مراد از جمله استفهام « ايّهم اشد» بوده و وقتى آنرا مستأنفه دانستيم محلّى از اعراب ندارد.

قوله: و ذلك على قولهما فى جواز زيادة الخ: يعنى اين تقدير مبتنى است بر رأى ايشان « كسائى و اخفش» در باب زائد واقع شدن « من » چه آنكه بعقيده ايندو لفظ « من » در كلام موجب و مثبت زائد قرار مى‌گيرد.

قوله: انّ التّعليق مختص بافعال الفاسق: اين كلام ردّ بر خليل مى‌باشد.

قوله: و انّه لم يثبت زيادة « من » الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شان » مى‌باشد.

قوله: اذا ما لقيت بنى مالك الخ:

تجزيه و تركيب‌

اذا: اسم، ظرف براى مستقبل، شرطيه.

ما: زائده.

لقيت: فعل ماضى، مفرد، مذكر، مخاطب، ثلاثى مجرّد، معلوم، متعدى، فعل و فاعل، فعل شرط.