الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٣ - كلام ابن شجرى و تضعيف آن

قوله: و ليس فيه دليل: ضمير در « فيه » به بيت راجع است.

قوله: فحذف المضاف: مقصود از « مضاف » كلمه « احد » مى‌باشد.

قوله: يخرج منهما اللؤلؤ و المرجان: آيه (٢٢) از سوره الرّحمن.

تجزيه و تركيب‌

يخرج: فعل مضارع، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرد، از باب نصر، ينصر، لازم، معلوم.

منهما: جار و مجرور، متعلق به « يخرج » ، ظرف لغو.

اللؤلؤ: فاعل براى « يخرج » .

واو: عاطفه.

المرجان: معطوف به « اللؤلؤ » .

قوله: و غيره عدل: ضمير در « غيره » به « ابن مالك» راجع است.

قوله: عن العبارتين: يعنى دو عبارتى كه ابن مالك آورده و آندو عبارتند از:

١- التقسيم و آن تعبيرى است كه در منظومه صغرى آورده.

٢- التفريق المجرد من الشك و الابهام و التخيير و آن تعبيرى است كه در تسهيل و شرح آن آورده است.

قوله: و مثّله بقوله تعالى: ضمير مفعولى در « مثله » به تفصيل راجع است.

قوله: قالوا ساحرا و مجنون: آيه (٥٢) از سوره « و الذّاريات».

تجزيه و تركيب‌

قالوا: فعل ماضى، جمع، مذكر، غائب، اجوف واوى از باب نصر، ينصر، متعدى، معلوم، ضمير جمع فاعل آن مى‌باشد.

ساحر: اسم فاعل، خبر است براى مبتداء محذوف و جمله اسميّه مفعول است براى‌