الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٣ - معناى چهارم«الا»

اصطبار: اسم است براى « لاء » و خبرش « موجود » است كه محذوف مى‌باشد.

لام: حرف جرّ.

سلمى: مجرور به « لام » ، متعلق به « اصطبار » .

ام: عاطفه.

لها: جار و مجرور، متعلق به « استقر » خبر مقدّم.

جلد: مبتداء، مؤخّر.

اذا: ظرف، متعلق به « جلد » .

الاقى: فعل مضارع، متكلم وحده، ثلاثى مزيد، باب مفاعله.

الذى: اسم، موصوله، مفعول براى « الاقى » .

لاقاه: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مزيد، باب مفاعله، فعل و مفعول، صله و عائد براى « الذى » .

امثالى: مضاف و مضاف‌اليه، فاعل براى « لاقاه » .

قوله: و هو الشلوبين: صاحب حاشيه دسوقى مى‌گويد:

گفتار شلوبين تنها در خصوص « الا » نبوده بلكه مضمون سخن وى اينستكه:

همزه استفهام هرگاه بر نفى داخل شود امكان ندارد كه از آن استفهام حقيقى اراده شود بلكه يا بمعاى توبيخ بوده و يا تقرير و يا غير اينها از آن مراد مى‌باشد.

قوله: و هذه الاقسام الثلاثة: يعنى قسم دوّم و سوّم و چهارم.

قوله: لا التبرئة: يعنى لاء نفى جنس.

قوله: لما بيّنا: و آن عبارت بود از اينكه سيبويه و متابعين وى براى « لا » خبر نياورده و اجازه نمى‌دهند كه مراعات محلّ آن با اسمش بشود.

متن: و الخامس: العرض و التحضيض، و معناهما: طلب الشي‌ء، لكن العرض طلب بلين، و التحضيض طلب بحثّ، و تختص ألا هذه بالفعلية، نحو: (ألا